БЕЙБІТ КҮННІҢ БАТЫРЛАРЫ

0
621

Батырлық – атойлап атқа мініп, жауға шабу емес. Бейбіт заманда да ерліктің білекте емес, жүректе екенін өмірде орын алған оқыс оқиғаларда қара басын қатерге тігіп, адамдарды ажал аузынан арашалап қалған қаһармандар дәлелдеп жүр. Олардың ерлігі – елге мұра, ұрпаққа – үлгі. «Qazaq» газеті бүгін тілсіз жаумен арпалысып,  өрт пен судан адамдарды құтқарып қалған бейбіт күннің батырлары туралы сөз қозғайды.

ЕР ЕСІМІ – ЕЛ ЕСІНДЕ

«Адам болу – қасиет, азамат болу – міндет, патриот болу – парыз» деген Бауыржан Момышұлының сөзін тұмар еткен небір  ержүрек азаматтар өтті арамыздан. Тәуелсіз елдің тыныштығын сақтап, ерлігі ел есінде қалған азаматтың бірі – Халық қаһарманы Ғазиз Байтасов (1971-2011) болатын.

2011 жылдың күзінде Тараз қаласында орын алған қанды оқиға халықтың жадынан өше қойған жоқ.  Күрең күздің күңірентіп кететінінен сол күні жергілікті жұрт бейхабар еді. Бейбіт күнде өзін «жиһад жауынгерімін» деп жариялаған М.Қариев есімді азамат қарсы келгенді атып, жолындағыны жаншып, бүлік шығарады. Ол алдымен қала тұрғыны Т.Забировтің жеке көлігін тартып  алып мінеді де «Мәке» аңшылық дүкеніне баса-көктеп кіріп, дүкен күзетшісі В.Федосеенконы атып өлтіреді. Онысымен қоймай дүкенге кездейсоқ кірген азамат Н.Оразбақовты ауыр жарақаттайды. Осылай ойына келгенін істеген қаскөй дүкеннен «Сайга» және «СZ» мылтықтарын алып, жолай кезіккен тағы бір тұрғын Р.Садықовтың «ВАЗ-21099» автокөлігін тартып алады. Дүкенде болған оқиғаға қатысты шұғыл хабардың ізімен жеткен екі полиция П.Аянқұлов пен Ж.Байсейітовті атып тастайды. Осыдан кейін ол Ұлттық қауіпсіздік комитеті облыстық департаменті ғимаратының алдында автоматтан оқ жаудырады. Бұл жерден ізін суытқан қандықол қылмыскер облыстық драма театрдың маңына көлігін тастап, соңынан түскен полиция сержанттары Д.Құрманбаев пен М.Молдақасовты атып жаралайды. Бұдан кейін М.Кариев  өкшелей қуған жол полициясы  сержант С.Алашов және взвод командирі, капитан Ғ.Байтасовпен екі жақты атыс бастайды. Атыс кезінде қылмыскер де, полицейлер де жарақаттанады. Ауыр жараланғанына қарамастан Ғазиз Байтасов қаланың бейбіт тыныштығын бұзған, жазықсыз жандардың жанын қиған қарақшыны қарусыздандыру, айналаны оқтан қорғау мақсатында қылмыскердің қолындағы жарылғышты халыққа қарай лақтыруға жол бермей, өз денесімен жауып қалады. Осылайша, қатты жарылыстан ерлікпен қаза тапты. Қаланың қақ ортасында лаң салған жиһадшының кесірінен 7 адам ажал құшты. Оның бесеуі құқық қорғау органдарының қызметкерлері болса, екеуі – қарапайым азаматтар. Оған қоса 3 тәртіп сақшысы жарақаттанған еді.

Қандықол қылмыскерден халқын қорғап қаза тапқан полиция капитаны, жол полициясының арнайы взвод командирі Ғазиз  Байтасовқа осы ерлігі мен батылдығы үшін «Халық қаһарманы» атағы берілді.

* * *

Полиция қызметкері үшін ең басты құндылық – адамның өмірі. Осы қағиданы берік ұстанған атыраулық тәртіп сақшысы Шалқар Ақымғалиев көпірден секірген қызды құтқарам деп көз жұмды. Осы салада 5 жыл қызмет атқарған Шалқар наурыз айында орын алған оқиғада ерлікпен қаза тапты. Ол бар болғаны 24 жаста болатын.

Еске сала кетсек, 21 наурыз күні Атырау қаласында өз-өзіне қол жұмсамақ болған қызды ағысы қатты әрі мұздай суға қарамастан құтқарып қалған Шалқар Ақымғалиев  суға батып қайтыс болды.

«Суға батқан адамға жеткен кезімде  Шалқар ағысқа төтеп бере алмай батып кетті. Әйелді құтқару маңызды болды. Оның үстіне әйел «ол мен үшін өлді» деп айқайлап, есті шығарды», – деп еске алады Шалқарға көмекке ұмтылған әріптесі кіші лейтенант Рүстембек Сүндетов.

Ішкі істер саласында бес жыл қызмет атқарған Шалқар Көшкінбайұлын әріптестері қызметіне адал, достыққа берік, жүрегі үлкен азамат болғандығын айтып, бұл ерлігін көзсіз батырлыққа балайды.

САҚШЫЛАР САҚТАП ҚАЛДЫ

Өмір мен өлім қатар келген қас қағым сәтте қара басыңды қатерге тігіп,  шешім қабылдау – ерлікке тең іс. Осындай ерліктің ерекше үлгісін атыраулық полицейлер көрсетті.

2018 жылы 24 қазанда Атырау қаласындағы «Авангард-2» ықшам ауданындағы №1 үйдің бесінші қабатынан шыққан қызыл жалынды өздерінің қарамағындағы аймақты шолып жүрген ІІБ-ның полицейлері кіші сержанттар Алан Тұрланов пен Талғат Өтешқалиев байқап қалады. Үй терезесінен шығып жатқан қара түтінді көрген полицейлер дереу «102» құтқару қызметіне хабарласып, өрт шыққан жерге барады.

«Төртінші қабатқа бастап көтерілген кезде қара түтін болды, көз көрмей, подъездің ішінде қара түтін болды. Жоғарыға көтеріліп, ашық тұрған есікке кірдік. Ішінде әйел адам, үш баласы бар екен. Абдырап-сасқалақтап, есік таба алмай жүр, соларға көмектесіп, үш баланы бірге алып шықтық», – деп мән-жайды түсіндірді Талғат Өтешқалиев.

Атырау қаласының төтенше жағдайлар департаментінің баспасөз қызметінің мәліметінше, өрт туралы хабарлама 24 қазан күні жергілікті уақытпен 10.30-да түскен. Өрт 10.47-те ауыздықталып, 10.55-те толықтай өшірілген. Жапа шеккендер жоқ.

«18 жасымда үйдің өртенгенін көргенмін, сондықтан не істеу керегін білдім. Біз үш бала мен екі әйелді далаға алып шықтық. Бір бала әлі нәресте екен», – дейді Алан Тұрланов.

Осындай оқиға Рудный қаласында да орын алып, жергілікті полиция қызметінің аға лейтенанты Айдос Құлымбетов екі баланы өрттен аман алып қалды.

Жергілікті полиция қызметінің аға лейтенанты Айдос Құлымбетов әдеттегідей №1 учаскелік бекетке келе жатқан жолда 3-ші қабаттан шыққан түтінді байқайды. Оқиғаны жедел бағамдай білген Айдос Құлымбетов тез арада Рудный қаласы ІІБ жедел басқармасына және өрт сөндірушілерге хабарласып, олар келгенше 3-ші қабатқа көтеріледі. Ол түтін шыққан пәтерге кіріп, әбден үрейленіп қалған 12 және 14 жасар екі баланы сыртқа шығарып, басқа тұрғындарды да оқшау жерге көшіруге көмектеседі.

ПОЛИЦЕЙ КЕЛІНШЕКТІҢ КӨМЕГІ

Қызмет адам талғамайды.  Қазіргі қоғамда нәзікжандылар араласпаған мамандық аз. Қалалық көлік тасымалында да, теміржол қызметінде де,  тіпті, кірпіш зауыты мен  құрылыс алаңдарында да қыз-келіншектер қызмет етеді. Полицейлер арасында да ел тыныштығын күзеткен аруларымыз жетерлік. Сондай жандардың бірі – Нұр-Сұлтан қаласы ПД Кинологиялық қызмет орталығының кіші инспектор кинологы, полиция старшинасы Ақбота Еңсебаева.

Оқиғаны тарқатып айтатын болсақ, өрт 2018 жылғы 11 желтоқсанда Нұр-Сұлтан қаласында кешкі сағат 22.30 шамасында болған. Жер үйдегі 3 үлкен адам мен 4 және 7 жас шамасындағы екі бала осы уақытта ештеңені сезбеген. Әрқайсысы өз ісімен шұғылданып отырған: үлкен баласы сабақ қарап, қалғаны күнделікті істерімен айналысып жүрген. Өрттің тұтанғанын да ешкім білмеген. Ал, қарама-қарсы үйде тұратын полиция қызметкері Ақбота Төлешқызы бірінші болып шарпыған отты байқаған.  Ақбота күйеуімен бірге далаға жүгіріп шығып, жанып жатқан үйдің бұрышын сөндіруге кіріскен. Көршілеріне қиын жағдайда қол ұшын созбағанда, өрттің салдары апатқа әкеп соқтыруы ықтимал еді.

СУҒА СЕКІРГЕНДЕРДІ САҚТАП ҚАЛҒАН

От пен судың тілсіз жау екенін жақсы білетін тәртіп сақшылары айналасына үнемі зер салып жүреді. Әрі тілсіз жаумен «тілдесудің»  тез әрі жылдам болуын қатты қадағалайды. Мұндай кезде әр секунд шешуші рөл атқарады. Үлбі көпірінен суға секіргелі тұрған әйел де полиция қызметкерлерінің қырағылығы мен шапшаңдығының арқасында  аман қалған.

Шығыс Қазақстан облысы ішкі істер департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше, 14 шілдеде полицияға қала тұрғыны хабарласып, Үлбі көпірінен суға секіргелі тұрған әйелді көргенін айтқан.

Оқиға орнына табан астында жақын маңдағы жол-патрульдік полициясының экипажы жіберілген. Олардың арасында тәртіп сақшылары – кіші лейтенант Рустам Ағыбаев пен аға сержант Жасұлан Бекболатұлы бар. Тәртіп сақшылары жеткен уақытта әйел көпір жақтауынан ары өтіп, секіруге ниеттеніп тұрған. Ал оны сөзге айналдырып тұрған Рустам Ағыбаев пен Жасұлан Бекболатұлы жаймен жақын келіп, қолынан тап беріп, алып шыққан.

* * *

Осыған ұқсас жағдай Павлодар облысында  да  болған. Павлодар облысы ММКҚ 1-батальон полицейі, полиция кіші сержанты Балтабай Данияр демалыста Усолка өзені маңында серуендеп жүрген кезде өзенге батып бара жатқан ер адамды аңғарған.

Тәртіп сақшысы еш ойланбастан өзенге секіріп, тұншығып жатқан кісіні құтқаруға ұмтылған. Осы уақытта оның досы оқиға орнына құтқарушылар мен медициналық көмекті шақырған. Қырағылығы мен ерлігі арқасында азамат Ғабит Омархановты құтқарып қалған.

БИІК ҚАБАТТАН ҚҰЛАМАҚШЫ БОЛҒАН БАЛАНЫ ҚҰТҚАРҒАН

2018 жылғы 19 шілдеде өскемендік сақшылар Рашид Солтанғазин мен Бауыржан Ризабеков үшінші қабаттың терезесінен құлайын деп тұрған баланы құтқарып қалды.

Облыстық ішкі істер департаментінің Баспасөз қызметінің хабарлауынша, полиция сержанттары Тәуелсіздік даңғылындағы аулалардың бірінде жиналып тұрған адамдарды  көрген.

Көпқабатты үйдің үшінші қабатында терезе жақтауында тұрған баланың өмірі қыл үстінде екенін аңғарған сақшылар ерікті тұрғындармен бірге көрші пәтердің терезесінен есігі іштен жабылып тұрған пәтерге түсіп, сәбиді құтқарып қалған. Құтқарылған баланың жасы бесте екені анықталған.

ГАЗДЫҢ ЖАРЫЛУЫНА ЖОЛ БЕРМЕГЕН

Тіршілік бар жерде қауіп-қатерде болуы да заңдылық. Қарағанды облысы ПД ғимараттарды күзету взводының полицейі, полиция сержанты Мадияр Шөкенов жұмыстан қайтар жолда үлкен қауіптің алдын алған.

Мадияр Төлегенұлы 2019 жылдың 14 қаңтарында жұмыстан үйіне келгенде үйдің кіре берісінен газдың иісін сезген. Бұл жағдайға бей-жай қарамаған полиция сержанты бірден газ иісі шыққан пәтерді анықтауға кіріседі. Пәтерді тауып, тұрғындарды қауіпсіз жерге шығарады. Төтенше жағдай қызметкерлерін шақырып, қауіптің алдын алады. Төтенше жағдай қызметкерлерімен бірлесіп, бір адамды құтқарып қалады. Сонымен қатар, 20 адамның эвакуациялануына көмек қолын созады. Мадияр Шөкеновтің осы ісінің арқасында газдың жарылуына жол берілмей, қаншама адам аман қалған.

ТОБЫҚТАЙ ТҮЙІН

Ерлік пен батырлық,  өрлік  пен жаугершілік соғыста ғана көрінетін қасиеттер емес. Батыр болу үшін мықты, күшті болудың қажеті жоқ. Тек мейірімді болсаң жеткілікті. Халықтың бас амандығы мен мүлкін түрлі заңсыздықтардан қорғауды міндетіне алған қазақстандық полиция қызметкерлерінің де ұстанымы – осы.  Ал, бейбіт күндегі батырларды дәріптеу, жас ұрпаққа үлгі ету – баршамыздың парызымыз болып қала бермек.

Жансая ШЫҢҒЫСХАНҚЫЗЫ, «Qazaq» газеті

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here