ЖАСТАР ЖЫЛЫ – ЖАҢА КӨШТІҢ БАСТАУЫ

0
259

Тәуелсіз Қазақстан тарихына қатысты қандай тақырыпта сөз қозғамайық, халықаралық аренада жеткен жетістіктеріміздің қай-қайсысы болмасын еліміздің Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың есімімен тікелей байланысты. Шын мәнінде, Ұлт Көшбасшымыз жаңа қазақ мемлекеттігінің қалыптасуына, халықтар достығын нығайтуға, еуропалық және азиялық мәдени байланыстар мен экономикалық қарым-қатынастардың үйлесімді дамуына орасан үлесін қосты. Біз мақаламызға  арқау  етіп  отырған  жастар саясатына да, жастарды қолдап-қуаттау бағдарламаларына да ерекше еңбегі сіңді. Ендеше, осы тақырып аясында аз-кем ой өрбітіп көрелік.

«Арыстандай айбатты, жолбарыстай қайратты, қырандай күшті қанатты, мен жастарға сенемін!» – деп өткен ғасырда жырлаған Мағжан ақынның жалынды сөздерінің алауы жаһандану ғасырында да лаулап тұр.

Қай заманда болмасын, халық өз ұрпағынан үлкен үміт күтіп, оларға сенім артады. Өйткені, жастар ата-ананың ұрпағын жалғастырушы ғана емес, елінің ертеңгі тірегі және тілімізді, ұлттық мүдделерімізді насихаттайтын, өзімізді өзгелерге танытатын өскелең ұрпақ екені даусыз ақиқат.

Ата-бабаларымыздың осынау аманатын – жастар саясатын тәуелсіздігіміздің алғашқы жылдарынан бастап-ақ Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев берік ұстанды. Тіпті, мына аласапыраны мол уақытқа қарамастан жастардың дүниетанымындағы түбірлі өзгерістерге ерекше мән берді. Сондықтан болар тәуелсіздік бесігінде тербеліп өскен бақытты қазақ еліндегі жастарымыздың орны бөлек. Әр жас азаматтың толыққанды дамуына арналған жан-жақты тетіктер жасақталғаны айқын көрініс табады.

«Қазақстан Республикасының Жастар саясаты туралы» Заңы мен «Қазақстан-2020: болашаққа жол» Қазақстан Республикасы мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасы да, биылғы жылды Жастар жылы деп белгілеуі де Мемлекет басшысының жастар саясатына деген қамқорлығының айғағы.

Тұжырымдама кездейсоқ құжат емес, нақтырақ айтсақ, нағыз белсенді жастардың өмірге алып жүрер төл құжаты болып табылады!

Әріден бастасақ, соңғы жиырма жыл көлемінде тұңғыш Ұлт көшбасшымыздың бастамасымен өмірге келген «Болашақ» бағдарламасы әрі «Болашақ» стипендиясын тағайындап, ең талантты жастарымызды шет елдердің ең айтулы университеттерінде оқытып, елдің ертеңін жасайтын және ең қайтарымды, ең ізгі капитал – жастардың ел игілігі үшін абыроймен еңбек етуі, заман талабына сай білім алуы, яғни жас ұрпақтың ойдағыдай әлеуметтенуі мемлекет назарында  болды  және  үнемі  солай  қала береді.

Жастар мәселесінің маңызды тақырып екенін мемлекетіміздің қабылдаған мына дәлел-дәйекті көрсеткіштерінен-ақ аңғаруымызға болады: 1994 жылы Қазақстан Бала құқықтары туралы конвенцияны ратификациялады. ҚР Президентінің 1999 жылғы 28 тамыздағы өкімімен елімізде мемлекеттік жастар саясатының тұжырымдамасы мақұлданып, кейіннен аталған құжатты Үкімет қабылдаған соң 2001 жылдан бастап бірқатар бағдарламалар, оның  ішінде  «Қазақстан  жастары», «Жастар саясатының 2003-2004 жылдарға арналған бағдарламасы», «Жастар саясатының 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасы», сондай-ақ ҚР-ның азаматтарын патриоттық тәрбиелеудің 2006-2008 жылдарға арналған  бағдарламасы  жүзеге  асырылды.

Жоғарыда аталған бағдарламалардың бәрі дерлік жастардың білім, еңбек және жұмыспен қамту, денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік құқықтарын қамтамасыз етуге, шығармашылық әлеуетін дамытуға, жастарды ауқымды әлеуметтендіру және патриотизм құндылықтарын қалыптастыру үшін жағдай жасауға бағытталған.

«Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы» 2004 жылғы 7 шілдеде ҚР Заңының қабылдануы жастар саясатын одан әрі іске асырудың институционалдық негізіне айналды. 2010 жылдан бастап жастар саясаты Білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүзеге асырылуда.

Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Қазақстан-2050» Стратегиялық бағдарламасында, Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауларында жастарға білім беру, олардың әлеуметтік жағдайларын жақсарту, салауатты өмір салтын қалыптастыру туралы мәселелерге үзбей көңіл бөліп отырды.  Айталық, «Дипломмен – ауылға!», «Жасыл ел», «Жастар практикасы», «Бизнестің жол картасы», «Жұмыспен қамту-2020», «7-20-25» және «Серпін» бағдарламалары ел жастарына жасаған зор мүмкіншіліктердің бір парасы еді.

Мұндағы «Серпін» бағдарламасының мақсаты – еліміздің оңтүстігіндегі жастарды кадр тапшылығын көріп отырған солтүстік, шығыс, орталық өңірлерде оқытып, жұмысқа орналастыру. Бұл, бір жағынан, жастар арасындағы жұмыссыздықтың азаюына септігін тигізіп, есесіне жыл сайын жастар арасындағы жұмыссыздар саны азайып келеді.  «Нәтижелі жұмыспен қамту және кәсіпкерлікті жаппай дамыту» бағдарламасына қатысқан 115 мыңнан астам жігіттер мен қыздар тұрақты жұмыспен қамтылды. Мемлекет оларды жұмыспен қамтумен қатар, кәсіби біліктіліктерін арттыруға, жаңа мамандықтарды игеруіне де зор мүмкіншіліктер жасады.

Көршілес Өзбекстан елінде жастар арасындағы жұмыссыздықты шешу түгілі, мектеп бітірушілер үшін жоғары оқу орындарына түсудің өзі қиындау, колледждер саны шектеулі. Ал бізде грантта бағың жанбаса, ақылы негізде білім алуға мүмкіндік бар, әрі үздік оқып көзге түссең, мемлекет тарапынан бөлінген гранттар мен несиелердің иегері болудың да мүмкіндігі қарастырылған.

«7-20-25» бағдарламасы әр жасқа ыңғайлы шарттармен баспана алуға, ал «StartapBolashak» бизнес-жобалар байқауы ғылым мен технология, инновацияға жақын жас қазақстандықтардың танылуына мүмкіндік береді.

«Жастар кадрлық резерві» жобасы мен «Жастар практикасы» бағдарламасы да қазақстандық жастарды қолдауға бағытталған.

Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауында 2019 жылды Жастар жылы деп жариялады.

«Жастар мен отбасы институтын кешенді қолдау мемлекеттік саясаттың басымдығына айналуы тиіс. Жастардың барлық санатын қолдауға арналған шараларды толық қамтитын әлеуметтік сатының ауқымды платформасын қалыптастыру керек», – деген еді Елбасы.

Жастар – мемлекеттің ең белсенді бөлігі,  демек, әлемнің ең дамыған отыз елінің қатарына кіруі жолында жастардың атқаратын рөлі де орасан болмақ.

«Мемлекеттік жастар саясаты туралы» Заңда жастар саясатының мақсаты – жастардың рухани, мәдени білім алып, кәсіби толыққанды дамуы, шешімдер қабылдау процесіне қатысуы, ойдағыдай әлеуметтенуі және олардың әлеуетін елді одан әрі дамытуға бағыттау үшін жағдайлар жасау екені көрсетілген. Аталмыш заң рухани-мәдени құндылықтарға, еңбексүйгіштікке, жауапкершілікке, ұрпақтар сабақтастығына, отбасылық тәрбиенің басымдығына негізделген.

Жастар саясатының бағдарламаларын іске асыруға Қазақстан Республикасының Кәсіподақтар федерациясы, «Атамекен Одағы» ұлттық экономикалық палатасы, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» және жастар ұйымдары жұмылдырылған.

Мемлекет тарапынан ерекше қолдау көрген жастар ұйымдарының саны да жоғары көрсеткішке  жеткен. Жастар  ұйымдарын  атасақ: Қазақстан жастар конгресі (2002), «Нұр Отан» ХДП жанындағы «Жас Отан» Жастар қанаты (2008), 2011 жылдан бастап «Қазақстан жас депутаттарының қауымдастығы», ал рес-публиканың бүкіл өңірлерінде жастар мәслихаттары жұмыс істейді.

2011 жылы «Жас Қыран» және «Жас Ұлан» балалар мен жасөспірімдерге арналған жаңа ұйымдар пайда болды, олардың атқаратын міндеті – патриоттық тәрбиелеу жолында белсенділік таныту.

2013 жылы құрылған «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы да ерекше мәртебеге ие. Бұл орталық әр жылы жастар арасында әлеуметтік зерттеулер жүргізіп, «Қазақстан жастары» тақырыбында баяндама жасап, жастар саясаты институттарына арналған әдістемелік құралдар мен ұсынымдарын дайындайды. Осы арада еліміздің барлық аумағы бойынша мыңдаған студенттің басын біріктіретін «Қазақстан студенттері альянсы» республикалық студенттер қозғалысын да атап өтуге болады.

Елімізді көгалдандыру мен оның экологиялық тұрғыдан таза болуын қамтамасыз етіп жүрген «Жасыл ел» жастар еңбек жасақтары да жер-жерде жастарды жұмыспен қамтуға, студенттердің патриоттық рухын көтеруге табысты үлес қосып келеді.

Тұңғыш Президентіміздің жаңа тұрпатты Жолдауындағы Ұлттық код туралы: «Ұлттық кодты сақтау дегеніміз жас ұрпақты жаһандану үдерісінен аман алып қалудың бірден-бір жолы. Ұлттық код ұлттық тәрбие арқылы қалыптасады. Ал ұлттық тәрбиенің қайнар бастауы фольклор, ауыз әдебиеті, ұлттық әдебиет, әдет-ғұрып, салт-дәстүр, ұлағатты қағидалар, шешендік сөздер, өнегелі мақал-мәтелдер, туған топырағымызда дүниеге келген ойшыл-ғұламаларымыздың еңбектеріндегі тәрбие қағидалары болып табылады.

Сонымен бірге, отбасы тәрбиесінің ұлттық ерекшеліктері, туыстық қарым-қатынас, жеті ата туралы түсінік, перзенттік парыз бен қарыз, ұлттық намыс, ұлттық сана-сезім, адамгершілік, отансүйгіштік, еңбексүйгіштік қасиеттері, ізгілік сынды тағы басқа сапалық белгілер ұлттық тәрбиенің негізгі көрінісі», – деуі, ұлтымызға тән бүкіл дәстүріміз жанданса рухымыздың да күшейетініне, мұны жастардың ерік-жігерімен жаңғыртарымызды нық сеніммен жеткізеді.

«Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті қоры» қоғамдық қоры 2011 жылы ЮНЕСКО-ның ұйымдастыруымен өткен Білім конференциясына қатысушылар адамзаттың басын біріктіретін білім ғана деген байлам жасап, мықты жас мамандардың алғашқы қадамына қолдау көрсетіп, көмек жасау және шет елдердегі ғылыми-зерттеу орталықтарында жұмыс істеу үшін отандық жас ғалымдардан кеңесі құрылды. Аталмыш кеңес талантты жастардың ғылымға келуіне қамқорлық жасайды және ғылыммен тығыз байланысты бірқатар бағдарламаларды қоса жүзеге асырады. Соның бірі – еліміздегі жас ғалымдарының іргелі және қолданбалы ғылым салаларындағы зерттеу жұмыстары үшін берілетін гранттар байқауы болып табылады. Бұл байқау жыл сайын өткізіледі, оған келіп түскен еңбектер белгілі ғалымдар мен сарапшы мамандардан құралған сараптау комиссиясының мұқият қарауынан өтіп, жеңімпаздарға арнайы гранттар тапсырылады және үздік ғылыми-зерттеулер үшін Президент қорының арнайы сыйлығы тағайындалады. Мұндағы мақсат – жастардың ғылымға деген ынта-ықыласын, кәсіби біліктілігі мен шығармашылық қабілетін арттыруға қолдау көрсету, сол арқылы еліміздің интеллектуалдық әлеуетін көтеру ісіне қызмет ету.

Жастарға мемлекетіміз тарапынан ерекше көңіл бөлініп, тіпті 2019 жылды Жастар жылы деп қабылдауы қоғамның ауызбірлігін еселеп арттырды. Жоғарыда тізбелеп айтқанымыздай, қаншама бағдарламалар жастарды қолдап, жастар саясатын дамытуды көздейтіні бекер еместігін нақтылайды.

Демек, Тәуелсіз Қазақ Елінің ертеңі – жаңа дәуір міндеті жастарымыздың қолында!

Жастар жылы – жаңа көштің бастауы…

Қызжібек БӘКІР, «Qazaq»-тың шолушысы

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here