Үлкен спорттың үлкен шығындары

0
520

Біздің заманымызға дейінгі 776 жылы бастауын Ежелгі Грекиядан алған, сол заманда 293 рет өткен Олимпиада ойындарын француз қайраткері Пьер де Кубертен 1896 жылы қайта жандандырды. Яғни, биыл заманауи Олимпиадаға 125 жыл толып отыр. Бір ғасырдан астам осы уақытта барлығы 52 Олимпиада ойындары өтті (29 жазғы, 23 қысқы). Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарға байланысты бес Олимпиада өтпей қалса, коронавирус пандемиясы былтыр Олимпиада алауын жағуға мүмкіндік бермеді. Дегенмен, Токио Олимпиадасы биылға қалдырылды. Бұл – дүбірлі дода тарихындағы алғашқы жағдай ретінде тарих қойнауына енеді.

Қос Олимпиада тарихына көз жүгіртсеңіз, дүбірлі додалар шетінен «сен тұр, мен атайын» дейтін кіл мықты елдерде өткен. Тек экономикасы дамыған елдерден әлдеқайда артта қалған Олимпиада отаны Грекия жазғы ойындарды 2004 жылы қабылдады. Дүбірлі доданы өткізуге біраз шығындалған гректердің экономикасы Олимпиададан кейін шатқаяқтады. Өйткені, төрт жылдықтың басты додасын өткізу кез келген елдің бюджетіне салмақ салады. Яғни, үлкен спорттың шығындары да үлкен.

Мәселен, коронавирустың кесірінен былтыр өтпей қалған биылғы Токио Олимпиадасының бюджеті 19,5 млрд долларды құрап отыр. Шығынның басым бөлігін – 6,9 млрд долларды «Токио-2020» ұйымдастыру комитеті, соған шамалас шығынды (6,7 млрд $) Токио әкімшілігі, 2,1 млрд долларды Жапония үкіметі көтереді. Олимпиаданы 2020 жылдан 2021 жылға ауыстырғаннан пайда болған шығындарға 2,8 млрд доллар, антикоронавирустық шараларға 1 млрд доллар көлемінде қосымша қаржы бөлінеді. Жалпы, бастапқыда Олимпиада бюджеті 30 млрд долларға дейін жеткен еді. Бірақ, жапондардың жаппай қарсылығынан кейін билік өкілдері шығынды 10 млрд долларға дейін қысқартты.

Әрине, 20 млрд доллар кейбір елдердің бір жылдық бюджеті, тіпті мұндай көлемдегі бюджет ондаған елдер үшін арманға айналғанын ескерсек, Олимпиадаға жұмсағалы отырған жапондардың ақшасы аз емес. Дегенмен, төрт жыл сайын ойындардың қатары көбейіп жатқанына, жылдағы қымбатшылыққа қарамастан Токиода өтетін бұл дода ең қымбат Олимпиадалардың алғашқы алтылығына да кірмейді.

Спорт тарихындағы ең қымбат Олимпиада ойындарын қытайлар мен орыстар өткізді. Айталық, ресми мәліметтерге сенсек, 2008 жылғы Бейжің Олимпиадасының бюджеті 40 млрд долларға (бейресми 44 млрд $) жетсе, 2014 жылы ақ Олимпиаданы Сочиде өткізуге орыстар 37,5 млрд долларға (бейресми 51 млрд $) шығындалды. Ал, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасына британдықтар 25-30 млрд доллар жұмсады.

Айта кетейік, ең арзан жазғы Олимпиаданы немістер 1972 жылы Мюнхенде (520 млн $), қысқы Олимпиаданы француздар 1992 жылы Альбервильде (90 млн $) өткізді.

Мадияр ӘЗИЗҰЛЫ, спорт шолушысы

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here