ҚАЗАҚСТАНДА 2020 ЖЫЛЫ ӘЛЕУМЕТТІК САЛАДА ҚАНДАЙ ӨЗГЕРІСТЕР БОЛАДЫ?

0
781

Алдағы 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қазақстандықтарды бірқатар өзгеріс күтіп тұр. Әлеуметтік жәрдемақы түрлері, зейнетақы, жалақы, шәкіртақы көбейеді. Жаңа жүйе еніп, заңдарда өзгеріс болады. Baribar.kz порталының тілшісі Ақжарқын Қыдырханова соның кейбіріне шолу жасаған екен. Сонымен…

Көпбалалы отбасыларға берілетін жәрдемақы өзгереді. Қазіргі уақытта Халыққа қызмет көрсету орталықтарында азаматтардан құжат қабылданып жатыр.

Бұған дейін Мәжіліс атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің қазіргі жүйесін өзгертетін заң жобасын мақұлдады. Онда төрт және одан да көп кәмелетке толмаған немесе 23 жасқа дейінгі күндізгі оқу бөліміндегі студент балалары бар отбасыларға мемлекеттік жәрдемақы тағайындау қарастырылды. Бұл жәрдемақы отбасының табысына қарамастан тағайындалады. Сөйтіп, төрт балаға – 42 496 теңге,  бес  балаға – 53 127  теңге, алты балаға – 63 757 теңге, жеті және одан да көп баласы бар отбасыларға – 74 388 теңге беріледі.

Сондай-ақ, әлеуметтік жағдайы төмен отбасылардың 1 жастан 6 жасқа дейінгі балалары азық-түлікпен және гигиена заттарымен де қамтамасыз етіледі. 6 жастан 18 жасқа дейінгі балаларға мектептерде ыстық тамақпен, оқу құралдарымен және мектеп киімдерімен қамтамасыз етіледі. Осы санаттағы балалардың мектепке бару жолақысы да өтеледі.

Мүгедектігі бар азаматтар үстемеақы алады. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мүгедектерді әлеуметтік қорғау деңгейін көтеру үшін еңбекке жарамсыздық бойынша әлеуметтік төлемдердің мөлшерін медициналық-әлеуметтік сараптамада нақты белгіленген еңбекке жарамсыздық дәрежесіне сүйене отырып анықтауды ұсынды. Мысалы, жеті жылдық қатысу өтілі және 100 мың теңге орташа айлық табысы бар, жалпы еңбекке жарамсыздық дәрежесі 65% деңгейінде белгіленген жүйеге қатысушы үшін жаңа параметрлер ескеріле отырып, төлем мөлшері 31 080 теңге болады, ал қазіргі параметрлер бойынша – 22 988 теңге (35% өсім). Бұл төлемге мүгедектік бойынша мемлекеттік жәрдемақыны да қосу керек. ІІ-топтағы мүгедектерге 2020 жылы берілетін жәрдемақы мөлшері – 47 710 теңге. Төлемнің жалпы сомасы – 78 790 теңге болады.

Асыраушысынан айырылған азаматтар үшін үстемеақы. Асыраушысыз қалған отбасыларды әлеуметтік қорғауды арттыру үшін асырауындағы адам саны коэффициентін өзгерту арқылы әлеуметтік төлемдер мөлшерін арттыру ұсынылып отыр. Сонымен, асырауында бір адам болғанда 40%-дан 50%-ға дейін; екеуге 50%-дан 65%-ға дейін; үшеуге 60%-дан 80%-ға дейін және төрт немесе одан да көпке 80%-дан 100%-ға арттыру көзделген.

Тұтастай алғанда, заң жобасына ұсынылған өзгертулер әлеуметтік қауіптің үш түрі – еңбекке жарамсыздық, асыраушысынан айрылу және жұмысынан айырылу бойынша, яғни 200 мың алушы үшін әлеуметтік төлемдердің мөлшерін орта есеппен 30%-ға арттырады. Бұл әлеуметтік төлемдер мөлшері мен әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу ұзақтығы арасындағы байланысты нығайтуға мүмкіндік береді.

Ата-анасының біреуі болмаса, балалар немесе еңбекке жарамсыз отбасы мүшелеріне ай сайын 26 818 теңге (ең төменгі күнкөріс деңгейінің 0,86 бөлігі), екі адамға – 46 463 теңге, үш адамға – 57 689 теңге, төрт адамға – 61 119 теңге, бес адамға – 63 302 теңге, алты немесе одан да көп адамға – 65 797 теңге беріледі. Ата-анасы жоқ балалардың әрқайсысына 36 796 теңге тағайындалады.

АЕК, зейнетақы, ең төменгі күнкөріс деңгейінің көлемі өзгереді. Парламенттің жалпы отырысында «2020-2022 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2019 жылғы 4 желтоқсандағы № 276-VI заң қабылданды. Оның 7-бабы бойынша 2020  жылдың  1  қаңтарынан  бастап:

– ең төменгі жалақы 42 500 теңге;

– мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері 16 839 теңге;

– ең төменгі зейнетақы 38 636 теңге;

– жәрдемақыларды және басқа да әлеуметтік төлемдерді есептеу үшін, сонымен бірге, ҚР заңнамасына енген өзгеріс бойынша айыппұл, салық және басқа төлем түрлері бойынша айлық есептік көрсеткіш 2 651 теңге;

– базалық әлеуметтік төлемдердің мөлшерін есептеу үшін ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшері 31 183 теңге болады.

Мұғалімдер жалақысы 25%-ға көбейеді. «Педагог мәртебесі туралы» заң жобасы бойынша кеңейтілген отырыста Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов мұғалімдердің жалақысы қалай көбейетінін айтты.

«Тамыз мәслихатында Мемлекет басшысы берген тапсырма аясында алдағы 4 жылда мұғалімдердің жалақысы 2 есе өседі. Бұл – келесі жылдан бастап педагогтардың жалақысы 25%-ға ұлғаяды деген сөз», – деді министр.

Асхат Аймағамбетовтің айтуынша, заң жобасында материалдық ынталандырудың мұғалімдер білігін арттыруға бағытталған нормалары қарастырылып отыр. Олар: сыныпқа жетекшілік ету мен дәптер тексеру үшін 2 есе көлемде үстемеақы төлеу, педагог шеберлігі мен тәлімгерлік үшін үстемеақы төлеу, барлық педагог үшін еңбек демалысын 56 күнге дейін ұзарту және тағы басқа.

Сонымен қатар, 2020 жылдан бастап мәдениет қызметкерлерінің жалақысы 35-50%-ға, әлеуметтік сала қызметкерлерінің жалақысы 30-60%-ға, бакалавриат, магистратура және докторантура студенттерінің шәкіртақысы 25%-ға көтеріледі.

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here