ҚазҰАЗУ мен АҚШ жетекші жоғары оқу орындарының ынтымақтастығы артып келеді

0
354

23 қараша күні Қазақстандағы АҚШ елшілігінің ауыл шаруашылығы жөніндегі атташесі Кристофер Билески ҚазҰАЗУ ғалымдарымен кездесуі болып өтті. Кристофер Билески Техас ауылшаруашылық университетінің түлегі және Қазақстан мен АҚШ арасындағы ауыл шаруашылығы саласы бойынша ынтымақтастық байланыстардың дамуына жетекшілік жасайды.

Кездесу аясында Кристофер Билески ЖОО-ның еліміздің агроөнеркәсіптік кешенінің дамуына тікелей ықпал ететін ғылыми-зерттеу инновациялық жаңалықтарымен және нақты жетістіктерімен танысты. Сондай-ақ, жоғары білім, ғылым және ауыл шаруашылығы зерттеулері саласындағы ынтымақтастық әлеуетін кеңейту, ғалымдар мен оқытушылардың тәжірибе алмасуы, экономикалық қатынастар, атап айтқанда, екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасын дамыту мәселелері қозғалды.

Өз сөзінде ҚазҰАЗУ Басқарма төрағасы – Ректор Тілектес Есполов университеттегі соңғы жылдары болып жатқан тың өзгерістермен таныстырып, университеттің халықаралық қауымдастыққа танымал ғылыми-техникалық қуаты мол екендігін атап өтті.

ҚазҰАЗУ көп жылдардан бері АҚШ-тың Корнель, Колумбия университеттерімен және Мичиган штаты Университетімен, АҚШ ауыл шаруашылығы министрлігінің ғылыми орталықтарымен, Аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқармамен (NASA) т.б. жетекші жоғары оқу орындарымен тығыз қарым-қатынас орнатқандығын атап өткен жөн.

ҚазҰАЗУ ғалымдары АҚШ-тың аграрлық саласындағы белгілі сарапшылармен ұзақ жылдар бойы ғылыми және шығармашылық ынтымақтастықта жұмыстар жүргізіп келеді. Мәселен, 2013 жылы профессор Стэнли Джонсонмен бірге ғалымдарымыздың «АҚШ тәжірибесі бойынша Қазақстанда Экстеншн жүйесін енгізу» кітабын жарияланды. Бұл еңбек АҚШ-тағы білім берудің ұлттық жүйесінің қолданыстағы моделін ескере отырып, Қазақстанда білім берудің ұлттық моделін қалыптастыруға бағытталған.

2020 жылы Тілектес Исабаевтың Мичиган штаты университетінің ғалымдарымен бірлесіп жазған, «Экологиялық зерттеулер саласындағы коммуникациялар» (Environmental Research Communications) журналында үлкен ғылыми мақаласы жарияланды. Онда 1995 жылдан 2015 жылға дейінгі жер пайдаланудағы, жер бетіндегі өзгерістердің және 2000 жылдан 2014 жылға дейінгі Орталық Азияның Іле – Балқаш бассейніндегі таза бастапқы өнімділіктің нәтижелері бойынша қашықтықтан зондтау деректеріне негізделген деректер көрсетілді.

NASA және жерді жаһандық өзгерту және бақылау орталығымен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан ауқымды жобалардың бірі: «Қазақстан мен Моңғолиядағы азық-түлік, энергия, судың өзара тәуелді динамикасы». Зерттеу нәтижелері Спрингер баспаханасы әзірлеген «Үлкен Орталық Азияның құрғақ жерлерінің ландшафтық динамикасы: адамдар, қоғамдар және экожүйелер» кітабында жарияланды.

Бүгінгі таңда ҚазҰАЗУ ғалымдары осы Экстеншн бағдарламасын республиканың 9 облысы мен 88 ауданында жүзеге асыруда.

2018 жылы ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың АҚШ-қа ресми сапары барысында Америка Ауыл шаруашылығы министрлігі мен еліміз арасында бірқатар меморандумдарғаға қол қойылды. Оның ішінде Ауыл шаруашылығы зерттеулері қызметімен (USDA), Мичиган штатының университетімен, Корнель университетімен сандық технологияларды енгізу, топырақ және геоботаникалық зерттеу әдістемелерін және АӨК ГАЖ-жүйелерін енгізу бойынша біршама келісімдерге қол жеткізілді.

2016 жылы Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінде АӨК-де үздік инновациялық технологиялар мен жаңа өзгерістер әкелу және оларды трансферттеу мақсатында Агротехнологиялық хаб құрылған болатын. Оны құрудағы бастамашылардың бірі – көрнекті қоғам қайраткері Томас Селуччи еді. Ол АҚШ Ақ үйінің Джордж Буш пен Барак Обама президенттері уақытындағы коммерцияландыру жөніндегі кеңесшісі, Cellucci Associates, Inc. Басқарма Төрағасы және Бас директоры.

Сондай-ақ, бүгінде Азия даму банкінің қолдауымен ҚазҰАЗУ – USDA және Мичиган штатының университетімен бірлесіп, «Ет өндірісінің өндірістік-технологиялық тізбегін дамыту үшін ресурстық базаны бағалау» бірлескен жобасы жүзеге асырылуда.

Біздің университеттің ғалымдарының тәжірибемен ұштасқан қызметіне Ақмола облысының жайылымдық аумақтарына, ғылыми зерттеулердің нәтижелерін өңдеу негізінде Ситуациялық орталықта тиісті баға берілді. Оң нәтижелер Қазақстанның басқа өңірлерінде енгізілетін болады.

 АҚШ ғалымдарымен бірлесе «Арал теңізінің шөгуіндегі суды шамадан тыс пайдалану және ауыл шаруашылығының даму қарқындылығының әсері: Сырдария өзені бассейніндегі әлеуметтік-экономикалық экологиялық жүйелердің (SES) динамикасы» тақырыбында жаңа білім беру және ғылыми жобалар орындалуда.

Қазіргі уақытта Қазақстанның оңтүстігінде сиыр етін өңдейтін зауыт салуды жоспарлап отырған американдық Tyson Foods компаниясымен келіссөздер басталды.  Жоспар бойынша аталған компанияға университет білікті маман кадрлар дайындап беруді мақсат тұтып отыр.

ҚазҰАЗУ Халықаралық Вакцинология орталығының ғалымдары жаңа технологияларды пайдалана отырып, COVID-19 қарсы 2 вакцина әзірледі. Алғашқы вакцина «Масғұт Айқымбаев атындағы аса кауіпті инфекциялар ұлттық ғылыми орталығының» дәрігерлерімен бірлесе жасалған толықтай отандық вакцина. Ал, екіншісі Огайо штатының Университеті мен жетекші австралиялық биотехнологиялық Vaxine Pty Ltd компаниясының ғалымдарымен халықаралық коллаборация негізінде жасалған екпе. Екі вакцина да Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында өндіріске кандидат ретінде тіркелген. Сондай-ақ, осы орталықта коронавирустық инфекцияға қарсы мысықтарды емдеуге арналған Naruvax-C19 (pets) субуниттік вакцинасы жасалуда.

Корнель университетімен бірлесіп, микроклональды көбею зерттеу зертханасы жұмыс істеуде. Онда бактериялық күйікке және басқа ауруларға төзімді 3 млн. дана сау көшеттер алынады.

Valmont Industries американдық компаниясымен бірлесіп, «Ақылды су» Қазақстандық-Американдық орталығы жасақталуда. Онда Валлей (Valley) типті инновациялық жаңбырлатқыш машиналардың және суаратын техниканың басқа да түрлерінің демонстрациялық алаңы құрылады.

Есік дендрологиялық паркінде Корнель университетімен бірлесе, Сиверс алмасының ұлттық орталығын құру жоспарлануда.

Кездесу аясында қонақтар Вагенинген институтына, Өсімдіктердің микроканалды көбею зертханасына, Агротехнологиялық және Су хабтарында, Қазақстан-Беларусь, Қазақстан-Жапон орталықтарына, Сүт және сүт өнімдерінің референттік зертханасына болып, университеттің соңғы жылдары ғылыми-зерттеу қызметінде жүргізіп жатқан жұмыстарына жоғары баға берді.

Біз америкалық әріптестермен ынтымақтастықты жоғары бағалаймыз және осы байланыстарымызды қарқынды дамыту жолындағы жұмыстарды жалғастыра бермекпіз. Біздің ЖОО екі елдің ғалымдары арасындағы ғылыми ізденістердің, агрокешен үшін кадрлар даярлау мен жалпы АӨК саласын дамытудың барлық бағыттары бойынша ынтымақтастықты кеңейте беруге бар күш-жігерін арнайды.

ҚазҰАЗУ баспасөз қызметі

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here