Жылулық мекені: Қазақстанның мүгедек балаларына үміт сыйлаған орталықтар

0
687

Қарағандылық бес жасар Макар Святоха дүниеге келгенде денсаулығында еш кінәрат болмады. Оның өсіп-жетілуі барлық құрдастарымен қатар дамыды. Құрдастарындай өлеңді жатқа айтты, түрлі шараларға қатысты. Бірақ, күндердің күнінде серуендеу кезінде басынан соққы алды. Сөйтсе де, көзге көрінерлік жарақат болмағандықтан жас жеткіншек ештеңеге шағымданбады. Жарақаттың салдары тек алты ай уақыт өткен соң ғана біліне бастаған. Баланың осы аралықта есінен танып, тұла бойының тырысып қалуы жиілеген. Жарақаттың асқынуы гидроцефалия (мида судың артық жиналуы) дертіне ұласқан… Ғасыр тарихы бар «Qazaq» газеті талай жанға үміт сыйлаған «Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығының жұмысына тоқталады.

Көп ұзамай ауруға ұшыраған Макар Святохаға ота жасалып, шунт орнатылды. Бірақ, ұстамасы жалғаса берді және жүруден қалған балақайдың аяқ-қолының дірілдеуі одан әрі қиындық тудырды.

Анасы Лидияның айтуынша, Макарды 20 күн аралығында балалар ауруханасынан жедел жәрдеммен «Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығына жеткізген. Орталықтың алғашқы үш апталық емін қабылдағаннан кейін баланың бас ауруы азайып, өз бетінше жүре алатын күйге жеткен. Осы емнен кейін кейіпкеріміз неврология бөлімшесіне бір-ақ рет түскен.

«Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығының бөлім меңгерушісі Гүлнәр  Ералинова да мұны жақсы нәтижеге жатқызады. Себебі, тәжірибе көрсеткендей, жарақаттан соң, дертке ұшырған балаларды емдеу тумысынан патологиялық ауруы бар балаларға қарағанда анағұрлым қиынырақ саналады. Қазіргі таңда ана мен бала орталықтың екінші сауықтыру курсынан өтіп, ем қабылдауда.

«Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығы – тірек-қимыл және ортопедиялық патологиясы бар балаларға кезең-кезеңімен емдеу жұмысын жасайтын мекеме.

Медициналық жұмыс тобы баланы әлеуметтендіруге, өздері қалаған қалыпты қоғамға оралтуға бар күш-жігерлерін салады.

Орталықта ем қонбайтын науқастарға арналған арнайы бөлімше де бар. Онда балалардың ата-аналарымен бірге тұруы үшін де жағдай жасалған. Оңалту шаралары кезінде ата-аналар дәрігерлермен тығыз байланыста болып, мәселені бірге шешуге атсалысады.

Жүрек соғысы бұзылған науқастарға арналған бөлімшеде балалардың өз бетінше жүруіне, ал олардың ата-аналарына балаларына келіп-кетуге жағдай жасалған.

Орталық басшысы Амангелді Артықовтың сөзінше, балалармен жұмыс істеу үшін олардың барлық қажетті жабдықтары, емдеу әдістемелері, тәжірибелі қызметкерлері бар. Орталыққа түскен кезде кішкентай науқастар  бірінші  кезекте  диагностикадан өтіп, онда балалар мидың биоэлектрлік әлеуетін өлшетіп, дененің тырысуы болған кезде бұлшық еттің электромиограммасын жасатады. Тағайындалған процедуралардың тізімі сынама сараптамалардың нәтижелеріне тікелей байланысты болады. Емдеу курсынан өткеннен кейін динамиканы көтеру үшін параметрлер қайтадан алынады.

Оңалту шараларында физикалық емдеу әдістері үлкен маңызға ие болып табылады. Басты бағыттарының бірі – гидротерапия. Шағын су бассейнінде бұлшық еттердің құрысуын одан әрі болдырмау үшін су температурасы автоматты түрде жылы болып ұсталады. Сонымен қатар, кішкентай науқастармен бірге бассейнде арнайы нұсқаушы жүреді. Нұсқаушы қауіпсіздік шараларымен таныстырып қана қоймай, бүлдіршіндерге жаттығуларды қалай дұрыс орындау керектігін көрсетіп отырады.

Сондай-ақ, көрші бөлмеде арнайы бағытталған ағысы бар гидромассажға арналған ванналармен бірге емдік шөптер мен тұздар қосылған, яғни бұлшық етті босаңсытуға арналған ванналар да бар.

Бұл туралы орталықтың бөлім меңгерушісі Гүлнәр Қаппарқызы былайша ағынан жарылды:

– Бәрінен бұрын біздің балалар физиотерапияны ұнатпайды. Себебі, ол арнайы жаттығуды қажет етеді. Ал, біздің кішкентай науқастар әлі ұзақ жаттығуға мәжбүр.

Жеке бөлмелерде дененің ауру бөлігіндегі қабынуды және бұлшық еттің құрысуын азайтатын балауыз тәрізді табиғи өнім жылы озокеритпен емдеу қолданылады. Осының арқасында бұлшық еттердің жұмысы жақсарады, баланың өз бетінше жүруі тәуірлейді. Қолдары өз еркіне бағына бастайды.

Тағы бір физиологиялық бөлмеде бізде қалпына келтіруге көмектесетін әртүрлі медициналық құрылғылар бар: электрофорез, магнит, импульс, лазер, амплитуда және ультрадыбыс аспаптары. Барлығы жақында ғана сатып алынған заманауи жабдықтар.

Сонымен қатар, барлық науқастар үшін міндетті ем – массаж.

Ал, науқастардың ең сүйікті орындарының бірі – емдік дене шынықтыру залы. Мұнда бағдарламаланған велотренажердің «Мотомеда» педалін айналдыруға болады. Қол қозғалысын дамытуға арналған көптеген құрылғылармен жұмыс жасай алады.

Жұмсақ ойыншықтармен және арнайы доппен бассейнде шомылуға, нұсқаушының көмегімен кілемшеде гимнастикалық жаттығулар жасауға мүмкіндік бар.

Иә, мемлекеттің қолдауымен ашылған бұл «Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығының артықшылығы мұнымен бітпейді. Кішкентай науқастарды емдеудің түрлі тәсілдері қарастырылған. Бір қуаныштысы, толыққанды емдеу шараларын жасауға барлық жағдай жасалған.

Гүлнәр Қаппарқызының айтуынша, бүлдіршіндерге арналған психо-сенсорлық бөлмеде жарты шеңбер орнатылған. Астыңғы бөлігінде түрлі-түсті айнымалы шарлар ойнап тұрады. Үстіңгі бұрышында жарқыраған жаңбыр, қабырғасында «құс жолы» жыпылықтайды. Құстар сайрайды. Балалар жұмсақ төсеніштерге жантайып алып, мұғалімнің жүйкені тыныштандыруға арналған сөздерін тыңдайды. Осылайша, шамадан тыс жүйке кернеуі алынып тасталынады. Содан кейін науқастар арнайы сенсорлы жолмен жүреді. Әртүрлі қаттылық деңгейіндегі кілемшелер жүйке жүйесін тітіркендіреді. Сондай-ақ, киізден жасалған суретке аппликация жинауды, ұсақ моториканы дамыту үшін есіктің құлыптарын ашып, жабуды сұрайды.

Тағы бір айта кетерлігі, орталықтағы бүлдіршіндер қимыл-қозғалыс шектеулігінен бөлек, ақыл-ойдың дамуы мен ауызекі сөйлеу жағынан да кемшін қалып жатады. Сондықтан олар логопед сабақтарына мұқтаж.

Мәселен, қарағандылық он жасар емделуші Бексұлтан сұраққа жауап берер алдында біраз ойланады. Бәрін анық айта алмайды. Бірақ, бұл ол үшін үлкен жетістік. Үш жасында ол бесінші қабаттан құлап кетіп, басынан және жамбасынан ауыр жарақат алып, ғажайыптың күшімен аман қалды. Бірнеше отадан кейін ол жүруді толығымен тоқтатып, сөйлеуі нашарлаған. Содан бері ол анасымен бірге орталыққа жылына екі рет келіп, оңалту курсынан өтіп жүр. Қазір Бексұлтан өздігінен серуендейді. Үшінші сыныпқа келгенде сөйлеу мен оқуы қалыпқа келді. Оқшауланған жоқ. Құрдастарымен бірге жүреді.

Жыл сайын еліміздің түкпір-түкпірінен баратын «Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығында 3-14 жас аралығындағы 1 200-ге жуық бала ем қабылдауда. Ай сайын онда 150 бала қамқорлыққа алынады.

Қиын жағдайдағы науқастармен білікті дәрігерлер мен арнайы педагогтар айналысады. Олар Елордадағы балаларды оңалту орталығына үнемі біліктілігін арттыруға барып тұрады. Пайда болған барлық жаңа әдістер тәжірибе жүзінде дереу қолданылып, емдеу бағдарламасына енгізіліп отырады.

– Өкінішке қарай, қазіргі емдеу хаттамасы  бойынша бала оңалту орталығына тек жылына екі рет келіп, әр емдеу курсы 21 күннен аспауы керек. Біз мұны жеткіліксіз деп санаймыз.

Салыстыра кетсек, бұрын тірек-қимыл жүйесінің церебральді сал аурулары бар балалардың орталықта ем қабылдау мерзімі үш ай болған еді. Осы уақыт аралығында біз олардың жағдайын едәуір жақсарттық. Ал, оның оң әсері ұзаққа созылады. Олар орталыққа келгенде жүріс-тұрыстары, сөйлеулері дұрысталып келеді.

Бүлдіршін науқастарды емдеу біткен кезде: «Олардың қандай әдемі болғанын қараңызшы!» – деймін. Арқалары тіктеліп, жүрістері сенімді болады.

Содан кейін емдеу мерзімі екі айға қысқарды. Қазіргі емдеу мерзімі тіпті бір айға да жетер-жетпес. Мұндай қысқа мерзімнің ішінде ауыр жарақат алған баланы аяғынан тік тұрғыза қою мүмкін  емес.

Сонымен қатар, уақытында аяққа тұрғызу үшін барынша қарқынды ем тағайындауға тура келеді. Ал, бұлай ету ағзаға үлкен жүктеме түсіреді. Себебі, ағза процедуралар арасында тынығып үлгермейді.

Медицина қызметкері ретінде уақыт өте келе осындай бүлдіршіндерге арналған бұрынғы емдеу хаттамасының қайта қалпына келетініне үміт артамыз.

Рас, республиканың барлық облыстарындағы аналар мүгедек балаларды оңалту орталықтарындағы ем қабылдау мерзімін ұзартуды асыға күтуде, – деген Гүлнәр Қаппарқызы бір мәселенің ұшын шығарды.

Ендеше, бұл мәселеге де салалық министрлік – ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің назар аударатынына сенім мол.

Айта кетейік, Қазақстанда ондаған  мүгедек  балаларды оңалту орталығы бар. Мәселен, Түркістан облысының әкімі болып тұрғанда Жансейіт Түймебаев аймақта балаларға арналған екі бірдей неврологиялық оңалту орталығының тұсауын кескен еді.

«Облысымызда бүгінге дейін церебральді сал ауруы диагнозы бар балаларды емдейтін арнайы мекеме болмаған еді. Жалпы өңірімізде неврологиялық аурулармен ауыратын 3 жасқа дейінгі 2 мыңға жуық бала есепте тұр. Олар бұған дейін реабилитациялық ем алу үшін Елорданың оңалту орталығына баруға  мәжбүр  еді.  Бұл науқас балалардың ата-аналарына айтарлықтай қиындық тудырып келді. Осы мәселелерді талдай келе, ауру балаларды уақытылы, кешенді, жүйелі реабилитациямен толық қамтуға бағытталған орталықтар ашу қажеттілігі туындады. Жүйелі жұмыстардың нәтижесінде екі бірдей мекеме пайдалануға беріліп отыр», – деген-ді сол кезде Жансейіт Қансейітұлы.

«Qazaq» газеті бүгін сол 100 орындық қос орталықтан фоторепортаж ұсынып отыр.

ТОБЫҚТАЙ ТҮЙІН

Елде бүлдіршіндерді қатарға қосуға арналған «Үміт» мүгедек балаларды оңалту орталығының болуы көңілге қуаныш ұялатады. Бүгінгі бүлдіршін – ертеңгі қоғамды қалыптастырушы тұлға. Ұлттың саулығы – мемлекеттің тірегі. Әйтсе де, орталық қызметкерлерінің үміті ақталса, оларға үміт артқан ата-ананың да үміті еселеніп ақталмақ.

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда бүлдіршіндердің терезеден құлап, дене жарақаттарын алуы, өлім құшуы деректері жиілеген. Бес жыл көлемінде 560 бүлдіршіннің терезеден құлауы – баса назар аударатын мәселе. Ертеңнің қамы үшін бүлдіршіндерімізді бүгін қараусыз қалдырмауымыз жауапты міндет екенін ұмытпайық!

ФАРАБИ СӘЙКЕНОВ, «QAZAQ»-ТЫҢ ШОЛУШЫСЫ

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here