Елдегі техникалық және кәсіптік білім дамудың жаңа кезеңіне аяқ басты, ал соңғы екі жылдағы динамика жұмысшы кадрларды даярлаудың заманауи моделін біртіндеп қалыптастыратын жүйелі өзгерістерді көрсетеді. 2025-2026 оқу жылында колледжге қабылдаудың 189 мыңға дейін ұлғаюы жай ғана сандық өсім болған жоқ. Бұл техникалық және кәсіптік білім беру (ТжКБ) жүйесіне деген сенімнің артуының дәлелі және сонымен бірге мемлекеттің мақсатты саясатының нәтижесі. Бір қызығы, 145 мың студенттің негізгі бөлігі мемлекеттік тапсырыс бойынша оқиды. Демек, олар экономикада шынымен сұранысқа ие бағыттарда дайындалады.
Тоғызыншы сынып түлектерін сұранысқа ие техникалық және өндірістік мамандықтар бойынша – машина жасау мен энергетикадан бастап IT және металлургияға дейін жүз пайыз тегін оқытумен қамтамасыз ету негізгі жетістіктердің бірі деп санауға болады. Техникалық бағыттарға барлық мемлекеттік тапсырыстың 70 пайызы жіберілді, бұл еңбек нарығы мен мемлекеттің индустриялық саясатының сұраныстарына толық сәйкес келеді. Сонымен қатар, колледждердің қаржылық қолдауы күшейтілуде: 2026 жылға қарай жан басына шаққандағы қаржыландыру екі еседен астамға ұлғаяды – бір стутентке 437 мыңнан 913 мың теңгеге дейін. Бұл жабдықты жаңарту, материалдық базаны кеңейту және білім беру процесінің сапасын арттыру мүмкіндігін білдіреді.
Студенттерінің шәкіртақысын арттыру тағы бір маңызды қадам болды. Екі жыл ішінде шәкіртақы екі есеге артып, тиісінше 41 896 және 43 574 теңгеге жетті. Жұмысшы мамандықтарының студенттері үшін ыстық тамақ қарастырылған – оқу деңгейіне де, жұмысшы мамандықтарының тартымдылығына да тікелей әсер ететін әлеуметтік шара.
Бизнеспен өзара іс-қимыл стратегиялық деңгейге сенімді түрде ауысады. Төрт мыңнан астам кәсіпорын 622 колледжге қамқорлық жасайды, ал жұмыс берушілердің өтініштері бойынша кепілдендірілген жұмысқа қабылдау ағымдағы жылы 13 мың адамға жетті. Бұл бұрынғы кезеңдермен салыстырғанда айтарлықтай өсу және дуальды білім беру моделі салалық тәжірибенің бір бөлігіне айналғандығының көрсеткіші. 2025 жылы дуальды оқытуға 108 мың студент қатысады және жыл соңына дейін бұл көрсеткіш 135 мың адамға – мемлекеттік тапсырыс бойынша оқитын 35 пайызға дейін жеткізіледі деп жоспарлануда. Мұндай серіктестік білім беру бағдарламаларын өзекті және нақты құзыреттілікке бағдарланған, ал түлектерді бәсекеге қабілетті етеді.
Білім беру бағдарламаларының басым бөлігі – тоғыз мыңға жуық жұмыс берушілермен бірлесіп және кәсіби стандарттар, МЖМБС және WorldSkills талаптары негізінде әзірленген. Бұл колледждерге дайындық мазмұнын тезірек жаңартуға және әлемдік тәжірибені енгізуге мүмкіндік береді. Мұндай жетістіктер елдің кәсіби дағдылардың жаһандық нарығына қатысушы ретіндегі имиджін қалыптастырады.
Колледждердің материалдық-техникалық базасын ауқымды жаңартуды атап өткен жөн. Жұмысшы мамандықтар жылы 74 оқу орны жаңғыртылды, ал жыл соңына дейін тағы 39 оқу орнын жабдықтау жоспарлануда. Бұл инфрақұрылымды жүйелі нығайту, онсыз заманауи технологиялық бағыттар бойынша сапалы оқытуды қамтамасыз ету мүмкін емес.
Халықаралық ынтымақтастық та кеңеюде. Германия, Қытай, Түркия, Италия, Ұлыбритания, Сингапур және басқа елдердің шетелдік колледждерімен елуден астам меморандумдар академиялық ұтқырлық пен халықаралық аккредиттеу мүмкіндіктерін ашады. Бұл сапаны жоғарылату және әлемдік кадрларды даярлау жүйесіне интеграциялаудың тағы бір арнасы.
Жас мамандарды әлеуметтік қолдау да күшейе түсуде. 7-9 пайыз жеңілдік мөлшерлемесімен іске қосылған «Наурыз жұмыскер» ипотекалық бағдарламасы колледж түлектері мен ТжКБ саласының жас қызметкерлеріне тұрғын үй мәселесін тезірек шешуге мүмкіндік береді. 2025 жылдың күзіне 2 361 өтінім мақұлданды, 46,5 млрд теңгеге 1918 қарыз берілді – бұл өндірістік салаларда кадрларды бекітуге нақты үлес.
Осылайша, ТжКБ жүйесіндегі реформалар нүктелік шаралардан асып түседі. Олар материалдық базаны жаңартудан және қаржыландыруды ұлғайтудан бастап бизнеспен және халықаралық институттармен тығыз серіктестікке дейінгі біртұтас экожүйені қалыптастырады. Мұндай кешенді даму жаңа индустриялық экономиканың талаптарына жауап бере алатын және елдің тұрақты өсуі үшін кадрлық іргетас құра алатын заманауи кәсіптік білім беруді қалыптастыру туралы айтуға мүмкіндік береді.
Жанар ДӘУЛЕТҚЫЗЫ
