Almaty Management University (AlmaU) Media & Film School (MFS) соңғы бес жыл ішінде жаңа білім беру бастамасынан Қазақстанның креативті индустриясы үшін толыққанды медиахабқа айналды. Бүгінде мұнда PR, New Media және Digital Filmmaking бағыттары бойынша 300-ге жуық студент білім алуда. Олар бірінші күннен бастап тек теория меңгеріп қана қоймай, нақты жобаларға қатысып, контент жасап, кәсіби ортаға тікелей еніп келеді.
Идеядан индустрияға дейін
2021 жылы Media and Film School іске қосылған сәтте Қазақстандағы креативті индустрияның мәртебесі айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Креативті индустрия бұрын көбіне шығармашылық сала ретінде ғана қарастырылса, бүгін экономиканың толыққанды секторы ретінде бағалана бастады. Бұл өзгерістің белгісі – 2021-2025 жылдарға арналған креативті индустрияны дамыту тұжырымдамасының қабылдануы болды. Ол креативті және білімді жастардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етудегі бұл саланың рөлін ресми түрде бекітті.
Осы үдеріс аясында Қазақстан жаһандық мәдени картада да айқынырақ көріне бастады. Постпандемиялық кезең бұл өзгерісті одан әрі жеделдетті: Telegram-арналар, авторлық платформалар және блогерлік орта толыққанды медиа нарықтың бір бөлігіне айналып, жаңа кәсіби жолдардың бастау нүктесіне айналды. Осы кезеңде креативті индустрияға деген қызығушылық айтарлықтай артты. Креативті экономиканың тек ішкі нарықпен шектелмей, экспорттық әлеуеті бар сала екені анық байқала бастады. Нәтижесінде шығармашылықты тұрақты мамандыққа айналдыру мен креативті индустрияда жүйелі мансапты қалыптастыру бойынша сұрақтар пайда болды.
Осы тұста AlmaU-дың бизнес-университет ретіндегі логикасы айқын көрінді. Жаңа білім беру бағытының басты мақсаты – креативтілік пен басқарушылық құзыреттердің тоғысында жұмыс істей алатын, әрі елдің креативті экономикасын дамытуға қабілетті мамандарды даярлау болды. Media & Film School-дың негізіне Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясымен орнатылған стратегиялық серіктестік алынды. Бұл қадам оқу үдерісін бірден нақты индустриялық ортаға енгізуге мүмкіндік берді. Ал алғашқы жылдардағы негізгі сын-қатер – осы модельді жүйелі түрде қалыптастыру, яғни креативтілік пен кәсіпкерлік ойлауды өзара ұштастыру болды. Ең маңызды міндет – студенттердің тек теориялық біліммен шектелмей, бірінші курстан бастап нақты жобалармен жұмыс істейтін, индустрияның ішкі құрылымын түсінетін және кәсіби креатор ретінде қалыптасатын білім беру ортасын құру еді.
Өсу динамикасы: сандар сөйлейді
Бес жыл ішінде Media & Film School AlmaU тек білім беру мекені емес, индустриялық платформа ретінде қалыптасты. Осы кезеңде 160-тан астам түлек даярланды, ал студенттердің едәуір бөлігі оқу барысында-ақ жұмысқа орналасып, тәжірибелік дайындықтың тиімділігін дәлелдеді. Студенттер саны да айтарлықтай өсіп, 2021 жылғы 119 адамнан 2025 жылы 300-ден астамға жетіп, үш есеге жуық артты.
Осы уақыт ішінде 200-ден астам білім беру және индустриялық іс-шара жүзеге асырылды – шеберлік сағаттары мен воркшоптардан бастап халықаралық интенсивтер мен фестивальдік жобаларға дейін. Маңызды нәтижелердің бірі – тұрақты серіктестік желісінің қалыптасуы. Бүгінде мектептің 20-дан астам индустриялық серіктесі бар: халықаралық білім беру және медиа ұйымдары (Internews CA), креативті фестивальдер (Jolbors Creative Festival, Bastau), цифрлық платформалар мен экожүйелер (Yandex Plus), сондай-ақ кәсіби қауымдастықтар мен салалық бірлестіктер (PR клубы, Қоғаммен байланыс жөніндегі ұлттық ассоциация). Сонымен қатар, кинофестивальдер мен индустриялық алаңдардың рөлі ерекше. Атап айтқанда, BAIQONYR International Film Festival және Alternativa Film Fest халықаралық фестивалі студенттерге саланың нақты жұмыс үдерісіне тікелей араласу арқылы тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді.
Білім беру мен нарықтың тоғысуы
Шетелдік жоғары оқу орындарымен ынтымақтастық аясында Корея Республикасындағы Korean Academy of Film Arts (KAFA) киноакадемиясымен бірлескен жоба жүзеге асырылды. Оның құрылымында 2022 жылғы 19-23 қыркүйек аралығында өткен KAFA Kino Lab қарқынды оқу бағдарламасы ерекше орын алды. Бағдарлама халықаралық ынтымақтастық пен ко-продакшнға ашық жас режиссерлер мен продюсерлерге бағытталды. KAFA мұндай форматтағы жобаларды бұған дейін АҚШ, Жапония, Франция және Қытайдың кино мектептерімен серіктестікте жүзеге асырған, бұл өз кезегінде бастамаға жоғары халықаралық мәртебе берді. Аталған жетекші корей киноакадемиясының түлектері қатарында «Оскар» сыйлығын алған «Паразиттер» фильмінің режиссері Пон Чжун Хо және әлемдік деңгейде резонанс тудырған «Кальмар ойыны» сериалының операторы Ли Хен-Док бар.
Әр жылдары MFS Internews ұйымымен бірлесіп Қазақстан аумағында бірқатар білім беру бастамаларын жүзеге асырды. 2022 жылдың жазында журналистерге арналған «Журналистердің базалық дағдылары» атты онлайн-интенсив іске қосылып, ол 44 жас журналисті қамтыған тренингтер сериясы мен менторлық қолдауды қамтыды.
2023 жылы қазақстандық деректі кино авторларына арналған Деректі кино мектебі ұйымдастырылды. Бағдарлама аясында белгілі режиссерлер мен продюсерлердің дәрістері мен шеберлік сабақтары өткізілді. Атап айтқанда, FilmAid ұйымының директоры Гита Саэди Килидің деректі киноны батыс фестивальдерінде ілгерілету тақырыбындағы мастер-класы, режиссер Марианна Кааттың «режиссер-продюсер» байланысы мен шығармашылық серіктестік туралы дәрістері, сондай-ақ швейцариялық деректі кинематографист Антуан Каттеннің кейіпкермен жұмыс, кеңістік композициясы және монтаждағы баяндау құрылымы бойынша сабақтары өтті. Жоба офлайн форматтағы қорытынды интенсивпен, Марина Разбежкина өткізген сабақтармен аяқталды. Жалпы жоба аясында шамамен 40 деректі фильм авторы қамтылды.
MFS студенттері индустриялық жобаларға белсенді түрде тартылған. Олар Medeor компаниясының «Стоп ночь» мюзиклін жасау процесіне қатысып, кастинг кезеңінен бастап прокатқа дейінгі барлық өндірістік кезеңді қамтып, толық циклді өндірістік тәжірибе алды.
Сонымен қатар, студенттер халықаралық деңгейде де нәтижелер көрсетіп келеді: School of Digital Technologies and Economics мектебімен бірлескен команда 2026 жылғы AI in Healthcare Hackathon байқауында 13 елден келген 54 команда арасында 7-орынға ие болып, Қазақстанның жоғары оқу орындары арасындағы ең үздік нәтижені көрсетті.
2023 жылдың күзінде Media and Film School медиасауаттылықты арттыруға бағытталған TikTok-тың #ЛайкайНоПроверяй жобасының серіктесі болды. Мектеп бастама аясындағы ақпараттық науқанға сараптамалық қолдау көрсетіп, медиамамандардың қатысуымен тікелей эфирлер ұйымдастырды, сондай-ақ студенттерді медиасауаттылық тақырыбындағы бейнеконтент әзірлеуге тартты. Бұл бейнематериалдар жалпы алғанда 260 мыңнан астам қаралым жинады.
Media and Film School командасы Қоғаммен байланыс жөніндегі ұлттық қауымдастықпен бірлесіп, PR-жобалар байқауы, соның ішінде PR және коммуникация саласындағы ең беделді кәсіби марапаттардың бірі «Ақ Мерген 2025»-тің ұйымдастырушылар тобының құрамына енді. Алғаш рет PR бағытының 1-3 курс студенттерінен қазылар алқасы құрылды. Олар кәсіби қазылар алқасымен тең дәрежеде аталмыш байқау жұмыстарын бағалау үдерісіне қатысты.
Студенттік жобалар қазірдің өзінде жаһандық платформаларға жол тартуда: мысалы, «Clean Monday» қысқаметражды фильмі Amazon Prime Video платформасымен сатып алынып, 13 елде көрсетілімге қолжетімді болды. Сонымен бірге, мектепте Digital Filmmaking, New Media және PR бағдарламаларының студенттері үшін жыл сайын ішкі питчинг өткізіледі. Оның жүлде қоры 1 500 000 теңгені құрайды. Қатысушылар қысқаметражды фильмдер, подкасттар, веб-сериалдар және digital-жобаларын ұсынып, оларды сарапшылар алқасының алдында қорғайды. Бұл питчинг студенттерге тек қаржылай қолдау ғана емес, сонымен қатар нақты индустриямен жұмыс істеу тәжірибесін беріп, идеяны толыққанды дайын өнімге дейін жеткізуге мүмкіндік жасайды.
Индустрияда өз орнын тапқан түлектер
Мектептің дамуының ең маңызды нәтижелерінің бірі – түлектердің кәсіби жетістіктері. Олар бүгінде ірі компаниялар мен ұйымдарда табысты еңбек етуде: PwC (PricewaterhouseCoopers), «Әлеуметтік инклюзивті бағдарламалар орталығы» ҚҚ, Freedom Travel, Lactalis, Kolesa Group, Footlab Almaty, PBN Central Asia.
Түлектердің Қазақстандағы жетекші компаниялар мен халықаралық ұйымдарға жұмысқа орналасуы мектеп моделінің тиімділігін айқын дәлелдейді. Бұл модель шығармашылық, тәжірибе және кәсіпкерлік көзқарастың үйлесімі арқылы бәсекеге қабілетті мамандарды қалыптастыратынын көрсетеді.
«Media & Film School менің бүгінгі таңда халықаралық генеративті жасанды интеллект саласында жұмыс істеп жүрген Higgsfield AI компаниясындағы кәсіби қызметімнің берік негізіне айналды. Marketing Content Creator лауазымында мен күн сайын осы мектепте меңгерген білімім мен дағдыларымды қолданамын: кадрға режиссерлік көзқарас, нарративті түсіну және контентті түрлі платформаларға бейімдеу қабілеті. AI-видео дәуірінде сапалы нәтиже ең алдымен құралдан емес, көркемдік таным мен нақты әрі дәл қойылған брифтен басталады. Дәл осы мәдениетті Media & Film School алғашқы курстан бастап қалыптастырады. Сонымен қатар, мектеп маған ең маңызды дағдының бірін берді – жаңа технологияларды тез меңгеру және олардан қорықпау. Генеративті AI индустриясында модельдер күн сайын жаңарып отыратындықтан, бұл қабілет аса құнды», – деп бөлісті Higgsfield AI компаниясының Marketing Content Creator маманы Даниал Ақанов.
«MFS маған алғашқы курстардан бастап теориялық біліммен қатар практикалық дағдыларды да меңгеруге және кәсіби құзыреттерімді қалыптастыруға мүмкіндік берді. Алған білімім Qonaev Media телеарнасында өзімді әр қырынан ашуыма жол ашты: журналист ретінде арнайы шығарылымдар мен репортаждарға сценарий жазамын, кадрлық шешімдерді режиссерлік тәсілмен құрамын, ал редактор ретінде бағдарламаларды эфирге дейінгі барлық кезеңде дайындау жұмысына қатысамын. Оқу барысында мен тек журналистиканы ғана емес, сонымен қатар продюсерлік, режиссура, монтаж, маркетинг, SMM және PR бағыттарын да меңгердім, бұл маған маман ретінде жан-жақты дамуға мүмкіндік берді», – дейді Qonaev Media телеарнасының журналист-редакторы Эльмира Азильжан.
«Media and Film School-да оқу маған мамандық бойынша берік базалық білім берді. Осы білімнің арқасында мен алған дағдыларымды одан әрі дамытып, кәсіби мансабымдағы алғашқы қадамдарды жасауға мүмкіндік алдым. Сонымен қатар, мектептің айрықша ерекшеліктерінің бірі – сапалы кәсіби нетворкинг қалыптастыру мүмкіндігі. Мұнда тәжірибелі әрі білікті оқытушылар өте көп болды, олар ірі іс-шараларға қатысуға жол ашып, сол ортада өзімді сынап көруге мүмкіндік берді. PR маманы үшін мұндай тәжірибе – кәсіби тұрғыдан аса маңызды әрі құнды дағды», – дейді Kolesa Group компаниясының PR-менеджері Дамиля Сагадинова.
Индустрияда жүрген мамандардан білім алу
AlmaU Media and Film School-дың басты артықшылықтарының бірі – қазіргі индустрияда белсенді жұмыс істеп жүрген тәжірибелі оқытушылар құрамы. Олардың қатарында продюсерлер, режиссерлер, журналистер, PR мамандары, digital-эксперттер және медиаменеджерлер бар. Олар өз тәжірибесін тікелей аудиторияға жеткізіп, оқу процесін практикалық мазмұнмен толықтырады.
«Қоғаммен байланыс» бағдарламасы ерекше орын алады. Бұл бағыттың оқу бағдарламасы Қазақстанның PR саласындағы кәсіби мамандарын біріктіретін PR-шы клубымен бірлесіп әзірленген. Клуб мүшелері – бизнес, қаржы және медиа салаларында жұмыс істейтін тәжірибелі мамандар – бағдарламаны құрастыруға ғана емес, сонымен қатар студенттерге сабақ беруге де тікелей қатысады. Бұл оқу үдерісін индустриямен тығыз байланыстырып, өзекті кейстермен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Негізгі оқытушылардан бөлек, MFS Қазақстаннан да, шетелден де шақырылған сарапшыларды белсенді түрде тартады. Олардың қатарында режиссерлер, продюсерлер, медиа-платформалардың өкілдері, деректі кино, digital-коммуникациялар және контент өндіру саласының мамандары бар.
Ал студенттер халықаралық тәжірибе барысында, Гонконг, Канада және Ұлыбритания университеттерімен бірлесіп жүзеге асырылатын Dialogues of Curatorial Practice бағдарламасына қатысады. Бұл жоба аясында олар кино кураторлығы бағытында білім алып, халықаралық аудиторияға арналған шығармашылық жобалар әзірлейді.
Бес жылдықтың басты жетістіктері
Бес жыл ішінде AlmaU Media & Film School тек нарықта орнығып қана қоймай, практика мен индустрияға негізделген өзіндік білім беру моделін қалыптастыра алды.
«Біріншіден, біз «Индустриядағы мектеп» моделін қалыптастыра алдық. Бұл біз үшін жай ғана теориялық ұғым емес, нақты жұмыс істейтін тәжірибелік жүйе. Яғни, студенттер бірінші курстан бастап-ақ түрлі жобаларға қатысып, тек білім алып қана қоймай, өздерінің кәсіби портфолиосын қалыптастыратын нақты тәжірибеден өтеді. Екіншіден, біз кең әрі мықты серіктестік желісін қалыптастырдық. Егер бастапқы кезеңде біздің жалғыз индустриялық серіктесіміз «Қазақфильм» киностудиясы болса, бүгінде бұл серіктестер қатары 20-дан асты. Олардың қатарында продакшн-компаниялар, кинофестивальдер, халықаралық ұйымдар және цифрлық платформалар бар. Үшіншісі – студенттердің нақты нәтижелері. Біз оқу үдерісі барысында орындалған жобалардың біртіндеп нақты, нарықта сұранысқа ие өнімдерге айналып жатқанын көріп отырмыз. Төртіншісі – түлектеріміздің еңбек нарығындағы жоғары сұранысқа ие болуы. Біздің түлектер креативті индустрияның түрлі салаларында кәсіби деңгейде жұмыс істеп келеді. Ал бесіншісі – өзіндік экожүйенің қалыптасуы. Мектеп тек білім беру мекемесі ретінде ғана емес, сонымен қатар кәсіби қауымдастық қалыптасатын, білім мен индустрия тоғысатын толыққанды ортаға айналды», – деп атап өтті AlmaU Media and Film School деканы Анара Секеева.
Болашаққа бағдар
AlmaU Media & Film School тек өсуге емес, қалыптасқан білім беру моделін одан әрі күшейтуге басымдық беріп отыр. Негізгі бағыттардың бірі – кино мектептерімен де, индустриялық кинокомпаниялармен де халықаралық серіктестікті кеңейту. Мұндай қадам студенттерге жаһандық нарыққа шығуға және Қазақстаннан тыс медиа нарықтың қалай жұмыс істейтінін түсінуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, мектеп продюсерлік бағыт пен цифрлық контент өндірісін күшейтуді жалғастыруда. Бүгінгі креативті индустрияның негізгі дамуы дәл осы салаларда шоғырланған. Осыған байланысты виртуалды продакшн, XR технологиялары және жасанды интеллект құралдары оқу үдерісінің ажырамас бөлігіне айналып, индустриядағы нақты өзгерістерді бейнелейді.
Ерекше назар студенттердің өз медиажобаларын дамытуға аударылып отыр. Мектеп ішінде жобалар университет шеңберінен шығып, нарыққа бағытталған толыққанды өнімдерге айнала алатын орта қалыптастырылуда.
Мерейтой – жаңа серпін: AlmaU Creative Forum
AlmaU Media & Film School-дың бес жылдығы өткен жолды қорытындылаумен ғана шектелмей, жаңа серпін беретін маңызды кезеңге айналды. Мерейтой аясында өткен AlmaU Creative Forum креативті индустрия, бизнес, білім және ғылым өкілдерін бір алаңға жинады.
«AlmaU Creative Forum біз үшін маңызды әрі ауқымды бастама. Media and Film School алғаш рет білім, ғылым және индустрияны тоғыстырған үш күндік форум өткізді. Іс-шара аясында кино, медиа, коммуникация және креативті индустрия салаларынан 60-қа жуық сарапшы қатысты. Форумның алғашқы екі күні тәжірибелік шеберлік сабақтары мен салалық талқылауларға арналды. Қатысушылар медианарық, продюсерлік, коммуникациялар және креативті экономиканың өзекті бағыттарын талқылады. Қорытынды Science Day күні Серікбол Қондыбай мұрасын ғылыми тұрғыда зерделеуге арналды. Ғалымдар мен шығармашылық сала өкілдері түркі мәдениеті, мифология және тарихи жады мәселелерін талқылады. Бұл форум AlmaU-дың креативті индустрияны, ғылымды және мәдени мұраны ұштастыратын маңызды алаңға айналғанын көрсетті», – деп атап өтті AlmaU Media & Film School коммуникация және дамыту жөніндегі директоры Айдана Айтбайқызы.
Форум халықаралық диалог алаңы ретінде креативті индустрия болашағын және Орталық Азиядағы creative economy дамуын талқылауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде Almaty Management University-дың өңірдегі жаңа креативті экожүйені қалыптастыратын орталық ретіндегі рөлі одан әрі нығая түсті.
