Адамзат баласы үшін бейбітшілік пен тұрақтылықтан асқан құндылық жоқ. Бүгінде кез келген мемлекеттің беделі тек экономикасы мен әскери қуатымен ғана өлшенбейді, сонымен қатар әлемдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтауға қосқан үлесімен де бағаланады.
Қазақ даласында да ерте заманнан-ақ дау-дамайды бітіммен шешу, үлкеннің сөзін тыңдау, татулық пен бірлікті сақтау дәстүрі қалыптасқан. Мұны халқымыздың сан ғасырлық тарихы айқын дәлелдейді.
Тәуелсіздік алған алғашқы күндерден бастап Қазақстан бейбітшілік пен келісім жолын таңдады. Ядролық қарудан өз еркімен бас тартып, әлем тарихындағы маңызды қадамдардың бірін жасады.
Бүгінде Қазақстанның бітімгерлік бағыттағы саясаты да осы ізгі ұстанымның заңды жалғасы ретінде жүзеге асып келеді.
Бейбітшілікке нық қадаммен
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев халықаралық мәселелерді шешуде диалогтың маңызын үнемі атап көрсетіп келеді.
Президенттің пікірінше, қазіргі күрделі кезеңде мемлекеттер бір-бірімен сөйлесіп, ортақ шешім іздеуі керек. Себебі, тұрақты бейбітшілікке тек өзара түсіністік пен келісім арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Қазақстанның ерекшелігі – әлемнің әртүрлі мемлекеттерімен теңгерімді қарым-қатынас орната білуінде. Бүгінде еліміз Орталық Азия елдерімен, Еуропалық одақпен, Қытаймен, АҚШ-пен және басқа да халықаралық серіктестермен байланысын дамытып келеді. Мұндай саясат Қазақстанға әлемдік мәселелерді талқылауға, түрлі мемлекеттер арасындағы өзара түсіністікке ықпал етуге мүмкіндік береді.
Бітімгерлік дегеніміз тек қақтығыс аймақтарына әскери қызметкерлер жіберу ғана емес, оның мағынасы әлдеқайда кең. Бітімгерлік – бейбітшілікті сақтау, елдер арасындағы сенімді нығайту, даулы мәселелерді келіссөз арқылы шешуге көмектесу.
Яғни, бітімгерлік – ең алдымен қарудың емес, парасаттың жолы.
Қазақстан халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздік мәселелерінде Біріккен Ұлттар Ұйымымен тығыз байланыс орнатып келеді. БҰҰ аясындағы жұмыстар еліміздің әлемдік қауіпсіздікке қосып отырған үлесінің маңызды бағыты болып саналады.
Қазақстан БҰҰ мінберінен ядролық қарусыздану, халықаралық қауіпсіздік, бейбітшілік және мемлекеттер арасындағы сенімді нығайту мәселелерін бірнеше рет көтерді.
Еліміз сондай-ақ халықаралық деңгейдегі маңызды диалог алаңдарының біріне айналды. Қазақстан аумағында түрлі мемлекеттердің өкілдері бас қосып, күрделі мәселелерді талқылаған кездесулер өтті.
Мысалы, Астана қаласында Сирия мәселесіне қатысты халықаралық келіссөздердің өтуі Қазақстанның бейбіт диалог орнатуға қосқан үлесінің бір көрінісі болды. Түрлі көзқарастағы тараптардың бір үстел басына жиналуы – дипломатияның мүмкіндігін көрсеткен маңызды қадамдардың бірі.
Қазақстанның бітімгерлік бағытындағы тағы бір маңызды саласы – БҰҰ мандаты аясындағы халықаралық миссияларға қатысуы.
Қазақстандық әскери қызметшілер бейбітшілікті сақтау операцияларына қатысып, қауіпсіздікті қамтамасыз ету, нысандарды қорғау және халықаралық топ құрамында жұмыс істеу міндеттерін атқарып келеді.
Бітімгерлердің қызметі үлкен жауапкершілікті талап етеді. Олар кез келген жағдайда бейтараптық сақтап, басты мақсат – бейбіт тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған міндеттерді орындайды.
Бұл жұмыс тек әскери дайындықпен шектелмейді. Бітімгер түрлі халықтардың мәдениетін түсініп, шет тілдерін меңгеріп, халықаралық ортада дұрыс қарым-қатынас жасай білуі керек. Сондықтан Қазақстанда бітімгерлерді даярлау ісіне ерекше көңіл бөлінеді. Әскери мамандар халықаралық талаптарға сай дайындықтан өтіп, заманауи тәжірибелерді меңгереді.
Қазақстанның бұл бағыттағы ұстанымы – әлемдегі барлық қақтығыс орындарына жаппай араласу емес. Еліміз нақты нәтиже беретін, халықаралық қауіпсіздікке шынайы пайдасы бар бағыттарға басымдық береді.
Бітімгерлік – ел беделі
Қазіргі заманда мемлекеттің беделі тек оның экономикалық мүмкіндігімен немесе саяси ықпалымен ғана анықталмайды. Елдің әлемдік қауымдастық алдындағы орны бейбітшілікке, тұрақтылыққа және ортақ қауіпсіздікті нығайтуға қосқан үлесімен де бағаланады.
Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстанның бітімгерлік бағыты – еліміздің сыртқы саясатындағы маңызды салалардың бірі. Қазақстан әлемде болып жатқан түрлі мәселелерге бейжай қарамай, оларды бейбіт жолмен шешуге, мемлекеттер арасындағы өзара сенім мен түсіністікті нығайтуға өз үлесін қосып келеді.
Бүгінде әлем күрделі кезеңді бастан өткеріп отыр. Әртүрлі аймақтардағы қарулы қақтығыстар, саяси қайшылықтар мен қауіпсіздікке төнген қатерлер барлық мемлекеттерді ортақ жауапкершілікке шақыруда. Осындай жағдайда Қазақстан диалогты қолдайтын, келіспеушіліктерді келіссөз арқылы шешуді жақтайтын мемлекет ретінде танылып келеді.
Еліміздің халықаралық беделінің артуына оның сындарлы әрі теңгерімді сыртқы саясаты да ықпал етуде. Қазақстан түрлі мемлекеттермен өзара тиімді байланыс орнатып, күрделі халықаралық мәселелер бойынша ортақ пікірге келуге мүмкіндік беретін келіссөз алаңдарын ұсынуға ұмтылып келеді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев халықаралық қатынастарда әділеттілік пен теңгерімділіктің маңызын бірнеше рет атап өтті.
Президент әлемдік ұйымдар бүгінгі заман талабына сай жаңғыруы қажет екенін айтып, халықаралық шешімдер қабылдау үдерісінде барлық мемлекеттердің, соның ішінде Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің де дауысы ескерілуі тиіс екенін көтерді.
Қасым-Жомарт Тоқаев Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің жұмысын жетілдіру мәселесіне де ерекше назар аударды.
Мемлекет басшысы: «Бүгінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі тиімділік мәселесі, оның өкілеттіктерінің шектеулілігі және Азия, Африка мен Латын Америкасы елдерінің халықаралық шешімдер қабылдау үдерісіндегі дауысының жеткіліксіздігі сияқты сын-қатерлермен бетпе-бет келіп отыр», – деген болатын.
Бұл пікір Қазақстанның әлемдік тәртіптің әділетті әрі тең құқықты болғанын қалайтынын көрсетеді. Өйткені, тұрақты бейбітшілікке тек ірі мемлекеттердің ғана емес, барлық елдердің ортақ күш-жігері арқылы қол жеткізуге болады.
Қазақстан бітімгерлік операцияларға қатысуда да байыпты бағыт ұстанып келеді. Еліміз үшін басты мақсат – көзге түсу емес, нақты нәтижеге қол жеткізу. Сондықтан Қазақстан өз мүмкіндігіне қарай халықаралық бітімгерлік миссияларға қатысып, бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайтуға үлес қосуын жалғастырып келеді.
Бітімгерлік қызметтің тағы бір маңызды қыры – оның әскери қызметшілердің кәсіби тәжірибесін арттыруға ықпал етуі. Халықаралық миссияларға қатысқан мамандар түрлі елдердің өкілдерімен бірге қызмет атқарып, жаңа тәжірибе мен заманауи тәсілдерді меңгереді. Бұл өз кезегінде Қазақстан армиясының кәсіби деңгейін көтеруге де мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, бітімгерлік – тек әскери салаға ғана қатысты ұғым емес. Оның негізінде дипломатия, адам тағдыры, халықтар арасындағы өзара сенім және болашақ алдындағы ортақ жауапкершілік жатыр.
Қазақ халқының тарихында да бейбітшілік пен келісім әрдайым жоғары бағаланған. Дала даналығында ел ішіндегі дауды ақылмен шешу, екі тарапты татуластыру, бітімге шақыру дәстүрі берік орныққан. Сондықтан Қазақстанның бүгінгі бейбіт дипломатиясы халқымыздың осы тарихи құндылықтарымен өзара сабақтасып жатыр.
Әлемде мемлекеттер арасындағы сенім әлсіреген сайын, диалог пен өзара түсіністіктің маңызы арта түседі. Осындай кезеңде бейбітшілік жолын таңдау – үлкен жауапкершілік пен көрегендікті талап ететін ұстаным.
Қазақстан алдағы уақытта да осы бағытынан айнымай, халықаралық бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға өз үлесін қоса береді.
Түйін сөз
Қазақстанның бітімгерлік жолы – бейбітшілік пен тұрақтылықты басты орынға қоятын ұзақ мерзімді бағыт.
Еліміз бұл салада құр сөзден гөрі нақты іске, кәсібилікке және халықаралық ынтымақтастыққа сүйеніп келеді.
БҰҰ аясындағы жұмысы, дипломатиялық бастамалары және халықаралық бітімгерлік миссияларға қатысуы – Қазақстанның әлемдік қауіпсіздікке қосып отырған нақты үлесі.
Бейбітшілік – бір ғана мемлекеттің емес, бүкіл адамзаттың ортақ арманы. Ал, оған бастайтын жол – сенімнен, сабырдан және өзара түсіністіктен басталады.
Қазақстан осы құндылықтарды берік ұстана отырып, әлемдік бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайту ісіне өз үлесін қоса береді.
Қызжібек ӘБДІҒАНИҚЫЗЫ
