БЕС ӘЛЕУМЕТТІК БАСТАМА: ҮШІНШІ БАСТАМАНЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ШАРАЛАРЫ

0
433

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың былтыр Қазақстан халқына ұсынған «Бес әлеуметтік бастамасын» қоғамды өркениеттілікке бағыттайтын игі бағдарлама ретінде қарастыруға болады. Ал, Елбасының үшінші бастамасы – «Жоғары білім алудың қолжетімділігі мен сапасын арттыру және жатақханадағы студенттердің жағдайын жақсартуға» арналған жоспары студент жастарды елең еткізіп қана қоймай, жастар тарапынан үлкен қолдауға ие болды. Білім іздеп, ауылдан қалаға ағылатын жастардың басым көпшілігінің алдынан шығатын ең бірінші қиындық баспана мәселесі екендігін жақсы білеміз. Жатақхана бұйырмай, жалдамалы пәтер іздеп сабылатын студенттің бар зейінінің білімде болуы мүмкін емес. Баспана қиындығы білім алушы жастың «жанбай жатып сөнуіне» ықпал етуі де мүмкін. «Qazaq» газеті бүгінгі санында Елбасының үшінші бастамасын орындауға арналған шаралардың бағыт-бағдарына, жоспар-есебіне тоқталады.

ҮШІНШІ БАСТАМА: МАҚСАТ ПЕН МІНДЕТ

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың үшінші бастамасының негізгі мақсаты – жоғары білімді жастарды тәрбиелеу арқылы болашақта еліміздің іргесін нығайтуға атсалысатын кадрлар дайындау. Әлемдік тәжірибеде мемлекетті дамытуды заманауи біліммен сусындаған білікті мамандардың күшімен жүзеге асыру көптеп кездеседі. Дамыған алдыңғы қатарлы озық елдердің барлығы да заман көшіне ілесу үшін заманауи технологияларды игеруге күш салған. Осыны ескерген Нұрсұлтан Назарбаев жыл сайын бөлінетін 54 мың грантқа тағы 20 мың грант қосуды тапсырды. Және оның 11 мыңы техникалық мамандықтар болуын қажет деп тапты. Бағдарлама аясында инженерия, робототехника, нанотехнология және ақпараттық технологияны дамыту басты мақсат.

Елбасының технократ мамандарды даярлауға деген ұмтылысын болашақта елімізді өндіруші мемлекетке айналдырудағы бір саты деп қарастыруымызға әбден болады. Нанотехнология, инженерия, робототехника, ақпараттық технология – бұлардың барлығы да болашағымыздың іргетасын қалаушы салалар. Осылардың ішінде нанотехнологияны игерсек, Қазақстан ғылымы әлемнің озық елдерінің ғылымымен иық теңестіре алар еді. Қазірде әлем бойынша нанотехнологияға деген қызығушылық ерекше. Алдағы 20 жылда нанотехнологияны игерген ел экономикасын, ғылымын жаңа мазмұнға көтере алады. Инженерияның да берер пайдасы ұшан-теңіз. Білікті инженерлерді дайындау арқылы болашақта көлік құрастыруда, тұрмыстық техникалық бұйымдар жасауда шет елдердің тауарына көз тікпей, отандық өнімдерді тұтынатын боламыз.

ХХІ ғасыр – ақпараттық майдан ғасыры. Жаңа дәуірде ақпараттық технологияны толық меңгерсек, әлемдегі жаңалықтар мен ақпараттарға уақытылы қол жеткіземіз. Бұл өз кезегінде Қазақстан жастарының жаңашыл, ізденімпаз, бәсекеге қабілетті болуына жағдай туғызады.

Елбасының заманауи технологияны игеруге деген ұмтылысы кешегі қазақтың заман көшінен қалмай, әлемдегі өнер мен білімді игергенін аңсаған дала қоңырауы Ыбырай Алтынсариннің, ойшыл ақын Абай Құнанбайұлының және Алаш ардақтыларының арманымен ұштасып жатыр.

Қазақстан егемендігін алған тұста елдің заманауи технологиясын жаңа сатыға көтергендердің бірі – академик, профессор Өмірбек Жолдасбеков. Көзі тірісінде Өмірбек Арысланұлы: «ХХІ ғасыр – жаңа технологиялардың ғасыры. Осы дәуірге сәйкес озық ғылыми жетістіктер ғана қоғамды, мемлекетті жарқын болашаққа жетелейді, мол табысқа жеткізеді», – деп бағыт берген еді.

АЙМАҚТАРДАҒЫ ЖАТАҚХАНА ЖЫРЫ ҚАШАН ШЕШІЛЕДІ?

Нұрсұлтан Назарбаев жастарға жоғары білімді қолжетімді етуде алдымен студенттердің бас ауруына айналған баспана мәселесін шешу үшін 2022 жылға дейін 75 мың орындық жатақханалар салуға тапсырма берді. Бүгінде сол мақсатта еліміздің сегіз өңірінде, атап айтқанда, Батыс Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Ақмола, Атырау, Маңғыстау облыстары мен Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларында жатақхана құрылыстары басталып та кетті. Жатақхана құрылысына мемлекет қазынасынан 118 млрд теңге бөлініп отыр. Тапсырма бо-йынша жатақхана құрылысы оқу орны мен жеке кәсіпкердің бірлесіп құйған қаржысына жүргізіледі. Құрылыс аяқталған соң мемлекет қазынасынан кеткен шығынның орнын толтыратынына Елбасының өзі кепілдік берді. Қазір құрылыс жұмыстарына кететін әрбір теңге есепке алынды. ҚР Білім және ғылым министрлігінің мәліметінше, жоспар бойынша құрылысқа қажет әр шаршы метрге 173 250 теңге немесе 192 500 теңге көлемінде қаржы жұмсалады.

Енді Қазақстанның сегіз өңірінде жүріп жатқан жатақхана құрылыстарының жағдайына қысқаша тоқтала кетейік.

Нұр-Сұлтан қаласында Елбасы тапсырмасын орындау үшін арнайы комиссия құрыл-ған. Комиссия жер учаскелерінің оқу орнына жақын болу керектігін ескере отырып, ЖОО ректорларының да пікірін тыңдауды артық етпейді. Елорда жатақхана мәселесіне келгенде «жеті рет өлшеп, бір рет кескенді» жөн көреді. Комиссия түйіткілді мәселелерді шешкен соң ғана жатақхана салу бағдарламасы әзірленеді. Қазір Нұр-Сұлтандағы 17 мың студент жатақханаға зәру. Қала әкімшілігі 15 жатақхананың құрылысына қажет 17 гектар жер бөлуді жоспарлап отыр.

ҚР Білім және ғылым министрлігінің мәліметінше, алдағы екі жылда Алматы қаласында 20 мың орындық 42 жатақхана салынады. Оның бесеуі биыл қолданысқа беріледі. Жалпы елдегі университеттердің 39-ы Алматыда орналасқан. Оларда өзге өңірлерден келген 93 мың студент оқиды. Сондықтан қалада жатақхана құрылысына ерекше мән беріліп отыр. Студенттік үй салуға аумағы 15 гектар болатын 25 жер телімі бөлінген. Оның ішінде 11 жер телімін әкімдік мемлекеттік қор есебінен берсе, қалғандары университеттерге жасаған ревизиядан кейін анықталады. Жалпы, еліміздің ең ірі қаласында бүгінде 22 мыңнан астам студентке жатақхана жетіспейді. Ал, жоспар ойдағыдай орындалса, онда үш жылдың ішінде жатақхана тапшылығы жойылады.

Шығыс Қазақстан облысында 2022 жылға дейін он бір жатақхана салынады. Тек жоғары оқу орындарына ғана емес, колледждерді де жатақханамен қамту жоспарланған. Төрт жатақхана университеттерге салынса, жетеуі колледждердің еншісіне тиесілі. Бүгінде Дәулет Серікбаев атындағы ШҚМТУ мен Сәрсен Аманжолов атындағы ШҚМУ жоғары оқу орындарында 1 100 студент жатақханаға мұқтаж. Облыс әкімшілігі жатақхана құрылысын жүзеге асыру үшін инвесторларды тартуды көздеп отыр.

Батыс Қазақстан облысының төрт жоғары оқу орнындағы (Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті, Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті, Махамбет Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті) 500 студент және колледждердегі 1 300 студент жатақханаға зәру. Бүгінде облыстық басқарма бес жатақхананың салынуына жер телімін берген. Жоспар бойынша архитектуралық жобаларды арнайы комиссия мақұлдағаннан кейін, қаржылық мәселе шешілген соң, құрылыс жұмыстары басталады.

Ақмола облысында да жатақхана тапшылығын көріп жүрген студенттер жетерлік. Барлық оқу орындарындағы студенттердің жағдайын жақсарту үшін 2 870 орындық 11 жатақхана салынады. Бүгінде жатақхана құрылысына қажетті жер телімдері белгіленіп қойған. Ол жерлер оқу орындарының атына рәсімделді. Жатақхана Абай Мырзахметов атындағы Көкшетау университетіне, Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетіне, Жанайдар Мусин атындағы жоғары қазақ педагогикалық колледжіне, Біржан сал атындағы музыкалық колледжге, Ақан сері атындағы мәдениет колледжіне салыну жоспарланып отыр.

Қарағанды облысында 1 500 орындық жатақхана салу үшін бірқатар шаралар қолға алынды. Соның ішінде Қарағанды мемлекеттік медицина университеті 1 000 орындық екі жатақхана салмақшы. Ал, Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті 400 орындық жатақхана салуды жоспарласа, Қарқаралы ауыл шаруашылық колледжі 100 орындық жатақхана салуды көздеп отыр. Қазіргі таңда облыстағы пәтер жалдап жүрген 4 180 студент жатақхана тапшылығын көріп отыр. Құрылысқа қажетті құжаттар толықтай рәсімделіп біткен соң, көп кешіктірілмей құрылыс жұмыстары басталады.

Тұңғыш Президенттің бес әлеуметтік бастамасының негізінде алдағы екі жылда Атырау облысында 700 орындық жеті жатақхана салынады. Бес жатақхана жер қойнауын пайдаланушы компаниялардың қаржысына бой көтереді. Әрине, құрылыс аяқталған соң мемлекет өз борышын өтейді. Бүгінде облыстағы кәсіптік, техникалық оқу орындарының 1 450 студентіне жатақхана жетіспейді.

Елбасының тапсырмасы бойынша Маңғыстау облысында биылғы жылы алты жатақхана бой көтереді. Бес жатақхана Ақтауда салынса, біреуі Жаңаөзен қаласында салынады. Маңғыстау облысының баспасөз қызметінің мәлімдеуінше, 2022 жылға қарай облыста 3 000 орындық жатақхананың құрылысы жоспарланған. Осы мақсатта құрылыс жұмыстарына инвесторларды тарту үшін үгіт-насихаттар, келіссөздер жүргізіліп жатқанын хабарлады. Қазірде облыста 1 392 орындық бес жатақхана бар. Ал, 2 600 студентке жатақхана жетпегендіктен олар жалдамалы пәтерде тұруға мәжбүр.

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда 91 мың студент жатақханаға зәру. Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасынан кейін бұл мәселенің шешілетіні анық. Сондай-ақ, Елбасы білім сапасын арттыруда тек жатақхана құрылысына ғана көңіл бөлмей, техникалық мамандықтардың грант құнын жоғарылату арқылы ЖОО-ға үздік студенттерді іріктеп алуға шақырды. Бұл жайында Елбасы: «Техникалық және ауыл шаруашылықтары мамандықтары бойынша барлық жоғары оқу орындары гранттарының құнын ұлттық жоғары оқу орындарының гранттары деңгейіне көтеру керек. Аталған шаралар орта мектеп түлектерін жоғары біліммен неғұрлым көбірек қамтуға мүмкіндік береді, бұл – жалпы әлемдік тренд», – деп атап өтті.

Гранттар құнын ұлттық жоғары оқу орындарының деңгейіне көтергеннен соң, жас талапкерлер арасында бәсеке күшею арқылы оқу орнына тек білімді талапкерлер ғана қабылданатыны сөзсіз.

ТОБЫҚТАЙ ТҮЙІН

Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың кез келген бағдарламасы еліміздің дамуы үшін жасалынып жатқан алғышарттар. Бағдарламалардың барлығы да қоғамдағы қордаланған әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге бағытталған жаңаша бастамалар. Алдағы уақытта Елбасы бағдарламаларының маңыздылығын терең түйсініп, толықтай жүзеге асуына аянбай тер төксек, дамушы мемлекеттен дамыған мемлекетке айналу мүмкіндігіміз бар. Тек мемлекет бағдарламасын даңғаза ұрандардың, концерттердің, флешмобтардың деңгейіне түсірмегеніміз жөн. Даңғазалыққа бой ұрмай, мақсатты түрде жұмыс жүргізгенде ғана, мемлекеттік бағдарламаға жан бітіп, Қазақстан халқына жаңа серпін, жарқын болашақ сыйлай алады.

Иә, әлеуметтік-экономикалық реформаларды сәтті жүзеге асырған дамыған мемлекеттердің тәжірибесіне сүйенген Елбасының бастамаларының құнын түсірмей, сөзден іске көшетін уақыт келген сияқты.

ФАРАБИ СӘЙКЕНОВ, «QAZAQ» ГАЗЕТІНІҢ ШОЛУШЫСЫ

Жауап қалдырыңыз

Please enter your comment!
Please enter your name here