Қазіргі заманауи мегаполистер бірқатар күрделі мәселелерге тап болып отыр – тездетілген урбанизациядан және көлік жүйесінің жүктелуінен бастап, климаттың өзгеруі мен ауа сапасының нашарлауына дейін. Бұл мәселелерді шешу ғылыми зерттеулерді, инновациялық технологияларды және мемлекет, бизнес пен қоғамның тиімді өзара әрекеттесуін біріктіруді талап етеді. Қазақстан бұл жаһандық үдеріске белсенді түрде қатысуда, және осы орайда Almaty Management University (AlmaU) – маңызды рөл атқарады, жоғары оқу орны урбанистика саласында бірегей білім беру және зерттеу бастамаларын дамытуды қолға алуда.
AlmaU-дың Урбанистика институты 2020 жылы құрылған және елімізде алғашқы болып «Урбанистика және сити-менеджмент» бакалавриат бағдарламасын ұсынған оқу орны болды. Бұл бағдарлама қалалардың тұрақты дамыту мәселелерін шеше алатын мамандарды дайындаудың жаңа бағытын ашты. Институт бірнеше қоғамдық функцияны атқарады: ол инновацияларды насихаттау, урбанистикалық жобаларды, білім беру бағдарламаларын әзірлеу және іске асыру, семинарлар мен шеберлік сыныптарын ұйымдастыру алаңы болып табылады, сондай-ақ креативті индустрия өкілдері арасындағы ынтымақтастықты дамытуға ықпал етеді. Сонымен қатар, Институт қала ортасының және инфрақұрылымның сапасын жақсартуға бағытталған зерттеулер жүргізеді.
Халықаралық жетістіктерді дамыту аясында AlmaU-дың делегациясы 2025 жылғы қыркүйекте Қазақстанды Smart City Expo World Congress аясындағы Tomorrow City Shanghai халықаралық конференциясында таныстырды. 2-6 қыркүйек аралығында жетекші сарапшылар, билік, бизнес және университет өкілдері Азия-Тынық мұхиты аймағынан қазіргі қалалар алдында тұрған негізгі мәселелерді талқылап, тұрақты мегаполистерді қалыптастыруға арналған инновациялық шешімдерді көрсетті. Бағдарлама аясында панельдік дискуссиялар, көрмелер, презентациялар және индустрия көшбасшыларымен жабық кездесулер өтті, сондай-ақ Шанхайдың қала құрылысы мен индустриялық даму тәжірибелерімен танысу ұйымдастырылды.
AlmaU делегациясы құрамында ғаламдық серіктестік жөніндегі проректор Шолпан Тазабек, Урбанистика институтының директоры Зарина Даулеткан және оның орынбасары Айнур Жұбанова конференцияның әртүрлі форматтарына қатысты – «City Show: Green Community Transition» демонстрациялық жобасынан бастап стратегиялық жабық кездесулер мен «Tomorrow’s Cities and Future Talent» дөңгелек үстеліне дейін.
AlmaU ғаламдық серіктестік жөніндегі проректоры Шолпан Тазабек университеттің халықаралық конференцияға қатысуының ерекше маңыздылығын атап өтті:
«AlmaU үшін Tomorrow City Shanghai конференциясына қатысу – өз жобаларын таныстыру мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар урбанистика саласындағы әлемдік жетекші сарапшылармен тәжірибе алмасу алаңы болды. Бұл жетістік Қазақстанның академиялық қауымдастығы мен мемлекеттік құрылымдарына университет ғылымы мен білім беру бағдарламалары өзекті қалалық мәселелерді шешуге нақты құралдар қалыптастыра алатынын көрсететін маңызды сигнал болып табылады. Біз өз міндетімізді қоғамға оң өзгерістер әкелетін білім беруді, зерттеуді және тәжірибені біртұтас үдеріске біріктіру деп білеміз».
AlmaU «Green and Safe Streets» жобасын таныстырды, ол қалалық жоспарлау жүйесіне тактикалық шешімдерді енгізуге бағытталған.
AlmaU Урбанистика институтының директоры Зарина Даулеткан тұрақты серіктестіктердің мемлекеттік құрылымдар мен академиялық қауымдастықпен маңыздылығын атап өтті:
«Алматы мысалында біз шағын тактикалық шешімдердің қалалық жоспарлау жүйесіне айтарлықтай әсер ете алатынын көрсетеміз. AlmaU бірлескен зерттеулер мен жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік құрылымдар мен академиялық қауымдастықпен тұрақты әрі тиімді серіктестік орнатуға ұмтылады».
Конференция қорытындысы бойынша AlmaU жобасы «Ақылды қалалардың инфрақұрылым саласындағы үздік жоба» номинациясында жеңіске жетті. «Урбанистика және сити-менеджмент» бағдарламасының түлегі Динмұхамед Ұшпаев Aerial Traffic & Logistics Analysis System дронын әзірлеуі үшін жеке марапатқа ие болды.
Жиынның ерекше мәнін арттырған сәттердің бірі – марапатты Шанхай қаласының бас жоспарлаушысы, профессор, Тунцзи университетінің бұрынғы вице-президент Ву Чжицян мырза табыстауы болды.
«2010 жылдан кейін қоғамда айтарлықтай менталдық өзгерісі байқалды: қаланы тек қана тұрмысқа арналған кеңістік ретінде қабылдаудан, оны адамға бағытталған орта ретінде түсінуге бетбұрыс жасалды. Негізгі назар қалалық өмір сапасы, әлеуметтік өзара әрекеттестік және тұрақты даму тұжырымдамаларына ауды. Бұл тұрғыда урбанизм қала тұрғындарының күнделікті өмірін жақсартуға бағытталған білім мен тәжірибе жүйесі ретінде қарастырылады», – деді ол.
Конференцияға қатысудан бөлек, AlmaU делегациясы стратегиялық серіктес болып табылатын жетекші француз бизнес-мектебі emlyon business school-дың Шанхайдағы кампусына барды. Тараптар студенттерге арналған сыртқы білім беру модульдері мен қысқа мерзімді академиялық мобильдік бағдарламалар сынды болашақ ынтымақтастық жөнінде мәселелерді талқылады.
2025 жылы AlmaU үшін тағы бір маңызы зор, атап өтерлік жетістіктердің бірі – қалалық жоспарлау бойынша магистратура бағдарламасының ашылуы болды. Жаңа бағдарлама AlmaU Урбанистика институты, ҚазБСҚА жанындағы Қалалық зерттеулер зертханасы және қала құрылысы саласындағы жетекші ғылыми ұйым – «Алматыгенжоспар» ғылыми-зерттеу институтымен бірлесе әзірленді. Бағдарламаның бірегейлігі оның практикалық бағытында: магистранттар нақты кейстер бойынша жұмыс істейді, тапсырыс берушілері ретінде «Алматыгенжоспар» және «Алматыны дамыту орталығы» АҚ сияқты мамандандырылған ұйымдар қатысады. Мұндай формат студенттерге тек озық білімді меңгеріп қана қоймай, оқуы барысында қала дамуына нақты үлес қосуға мүмкіндік береді.
AlmaU Урбанистика институтының директордың орынбасары Айнур Жұбанова жаңа білім беру бағдарламасының маңыздылығын атап өтті:
«Магистратураның мақсаты – қала құрылысы мен басқаруды терең түсінетін білікті мамандарды даярлау. Біз өзіміздің жинақталған тәжірибемізді және практикалық дағдыларымызды осы салада кәсіби дамуға ұмтылатындарға жеткізгіміз келеді. Бағдарламаның маңызды ерекшелігі – практикалық бағытталған модульдер, олар біздің индустриялық серіктестеріміздің базасында жүзеге асырылады, бұл студенттерге алғашқы күннен бастап нақты жобалар мен тапсырмаларға кірісуге мүмкіндік береді».
Осы бағдарламаның іске қосылуы AlmaU-дың урбанистика саласында кешенді білім беру экожүйесін құрудағы стратегиялық бағытының логикалық жалғасы болды – бакалавриаттан бастап магистратураға дейін. Мұндай тәсіл іргелі білім, зерттеу қызметі және инновациялық шешімдерді енгізуді біріктіреді, бұл университетке қалалық дамудың өзекті мәселелеріне жауап бере алатын жаңа буын мамандарды даярлауға мүмкіндік береді.
AlmaU урбанистика саласында білім, зерттеу және тәжірибені біріктіре отырып, Қазақстандағы жетекші оқу орны ретінде өз орны мен беделін күшейтеді. Оқу орнының бұл тәжірибесі студенттерге тек теориялық білім беріп қана қоймай, оларды нақты жобалар мен тәжірибелік тапсырмалар арқылы кәсіби дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Халықаралық мойындаулар мен жаңа білім беру бастамалары AlmaU-дың тұрақты әрі жайлы қалаларды қалыптастырудағы шешуші рөлін айқын көрсетеді. Бұл тек Алматы қаласының дамуына ғана емес, сонымен қатар жаһандық тұрақты даму күн тәртібіне де нақты үлес қосатынын дәлелдейді, университеттің урбанистика саласындағы ғылыми зерттеулері мен практикалық жұмыстары қоғамға нақты пайда әкелетінін көрсетеді.
